Het EU-ETS emissiehandelsysteem beperkt de algemene hoeveelheid emissierechten voor de sectoren ‘energie’ en ‘industrie’. Binnen gestelde grenzen kunnen bedrijven emissierechten kopen en verkopen (handelen). Dit heeft geen invloed op de ruimtelijke ordeningspraktijk van decentrale overheden, afval is van het systeem uitgezonderd.

Uitspraken van het Europese Hof van Justitie over de Nederlandse regeling van handel in NOx en vergunningverlening voor kolencentrales zijn wel relevant voor decentrale overheden.

Doel
Het doel van het EU-ETS is om de stijging van de gemiddelde temperatuur in de wereld tot maximaal 2°C boven het pre-industriële niveau te beperken. Het systeem is één van de belangrijkste instrumenten om dit te bereiken en biedt stimulansen voor investeringen met minder CO2-uitstoot.

Wet- en regelgeving: Richtlijn Emissiehandel
Met de richtlijn uit 2009 (2009/29/EG) is de Europese regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten uit 2003 (2003/87/EG) gewijzigd. Het doel is een kosteneffectieve en economisch efficiënte vermindering van broeikasgasemissies. Ook worden er bepalingen vastgesteld voor de beoordeling en uitvoering van een strengere verplichting om de emissies met 20% te verminderen.

Lidstaten veilen de emissierechten aan bedrijven, de opbrengst gaat naar de Rijksbegroting. 50% van de hiervan moet worden besteed aan maatregelen die leiden tot uitstootvermindering en projecten op het gebied van onder andere CCS, energie-efficiëntie, hernieuwbare energie en koolstofbeperkte transport.

De regels van het emissiehandelsysteem worden met de jaren strenger gemaakt.

Comitologie
De Europese Commissie wordt bijgestaan door een comité. Het comité bestudeert de nationale toewijzingsplannen. De Commissie kan het comité maatregelen voorleggen die het gebruik van kredieten te beperken voor te leggen, wanneer een lidstaat daarom verzoekt. Dergelijke maatregelen kunnen vanaf 1 januari 2013 worden toegepast. Ook wordt het comité bijeengeroepen als de koolstofprijs buitensporige schommelt.

Grootste koolstofmarkt ter wereld
Van 2005 tot 2007 werd het Europese emissiehandelsysteem en de infrastructuur voor bewaking, rapportage en verificatie uitgebouwd. Het systeem is nu de grootste koolstofmarkt ter wereld en vertegenwoordigt 67% van het volume en 81% van de waarde van de koolstofmarkt.

Implementatie in Nederland
De Emissiehandelrichtlijn is geïmplementeerd via met de Implementatiewet EG-richtlijn handel in broeikasgasemissierechten en het Besluit handel in emissierechten. Ook worden er wijzigingen gedaan in de Wet milieubeheer (Aanpassingswet handel in emissierechten) en in het Besluit handel in emissierechten. . Het wetsvoorstel werd op 3 maart 2011 ingediend door de regering.

Belangrijke data
25 juni 2009: Inwerkingtreding
30 juni 2010: publicatie absolute hoeveelheid emissierechten voor 2013
31 december 2010: Commissie publiceert geraamde hoeveelheid te veilen emissierechten
31 december 2012: Deadline implementatie
Vanaf 2013: lidstaten veilen alle emissierechten die niet kosteloos worden toegewezen
Na 2020: zo nodig voorstel van de Commissie over de lineaire factor van 1,74 % afname van hoeveelheid emissierechten

Publicaties
Analyse van de opties voor een broeikasgasemissiereductie van meer dan 20% en beoordeling van het risico van koolstoflekkage (mededeling)
De totstandbrenging van een wereldwijde koolstofmarkt - verslag overeenkomstig artikel 30 van Richtlijn 2003/87/EG (mededeling
Geschiedschrijving CO2-emissiehandel

Links
Europese Commissie, DG Climate, over emissiehandel
Europa NU over de Emissiehandelrichtlijn uit 2009
Europa NU over de Emissiehandelrichtlijn uit 2003