Het verbinden van natuurgebieden in netwerken, zoals de Ecologische Hoofdstructuur en Natura 2000, is een overtuigend concept maar de uitvoering kan beter. Dit blijkt uit het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Natuur. Het onderzoek is uitgevoerd naar aanleiding van de zorg geuit door de EU, dat de doelstelling om de achteruitgang van de biodiversiteit te stoppen, niet gehaald zal worden. 

Het Besluit milieueffectrapportage 1994 wordt zo snel mogelijk aangepast om de regelgeving overeen te laten komen met de Europese regels over milieueffectbeoordelingen (m.e.r.). Tot die tijd moet er bij de afweging, onder meer door decentrale overheden, of een m.e.r. dient te worden gemaakt ook onder de in het Besluit m.e.r. vastgestelde drempels rekening worden gehouden met de mogelijke milieueffecten. Dit schrijft het ministerie van VROM in reactie op de uitspraak van het Europese Hof van Justitie dat Nederland de richtlijn onjuist heeft geïmplementeerd.

Uit een studie van de Europese Commissie blijkt dat de oprichting van een Europees agentschap voor de naleving van Europese afvalstoffenwetgeving nuttig kan zijn. Volgens eurocommissaris voor milieu Stavros Dimas zou een dergelijk orgaan nodig zijn om de gezondheid van de Europeanen en het milieu te beschermen. Het afvalagentschap zou moeten toezien op de implementatie en handhaving van Europese afvalregelgeving, waarbij in Nederland decentrale overheden betrokken zijn.

Het aanbod van publieke milieugoederen en –diensten is ontoereikend. Zo blijkt uit het verslag dat na een nieuwe studie door het Instituut voor een Europees milieubeleid in opdracht van DG Landbouw en plattelandsontwikkeling op 25 januari jl. is gepubliceerd. Dit kan gevolgen hebben voor de rol van decentrale overheden en de regelgeving die zij toepassen en handhaven. 

Landbouwers die landbouwgrond pachten zijn bij het einde van de pacht niet verplicht hun toeslagrechten aan de verpachter over te dragen of een vergoeding te betalen. Dat is het oordeel van het Europese Hof van Justitie in zaak C-470/08. Het betreft een prejudiciële beslissing op verzoek van het Gerechtshof te Arnhem over het geding tussen een landbouwer en de gemeente Kampen. 

De Europese richtlijn over de kwaliteit van zwemwater is met de wijziging van het Besluit hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden (kwaliteit en maatregelen met betrekking tot zwemwater) omgezet in nationale wetgeving. Dit brengt onder meer de verplichting met zich mee voor waterbeheerders (de waterschappen, provincies en Rijkswaterstaat) om vanaf 2012 minimaal vier keer per badseizoen een monster van het zwemwater op kwaliteit laten beoordelen.

Door: Sidony Venema, Huis van de Nederlandse Provincies

Vijf milieuorganisaties hebben recentelijk een voorstel uitgebracht voor een nieuw Gemeenschappelijk Landbouwbeleid gericht op bescherming van natuurlijke bronnen van landbouw. Alle landbouwsubsidies moeten worden vervangen door een nieuw systeem dat voedsel-, fiber- en energie productie combineert met productie van biodiversiteit, klimaatadaptatie- en mitigatie en andere publieke goederen.

Door: Emmy Ruiter, Huis van de Nederlandse Provincies, Brussel

Als we nu niets doen zal in 2028 de impact van het biodiversiteitsverlies direct voelbaar worden voor de mensheid. Dan is het te laat, daarom moet nu actie worden ondernomen. Dit was een van de conclusies van de Europese Biodiversiteitconferentie 'Europese Biodiversiteit; het aanbod van de private sector,' georganiseerd door diverse biodiversiteitstichtingen en de Franse Europarlementariërs Mathieu en Daul van de Europese Volkspartij.

Door: Jacqueline de Groot, Huis van de Nederlandse Provincies, Brussel

Karl Falkenberg, Directeur Generaal Milieu van de Europese Commissie, is tijdens een diner met gedeputeerden Milieu van de Nederlandse provincies uitgebreid ingegaan op de klimaatdiscussie, biodiversiteit en Natura 2000.

De Commissie is de zoektocht begonnen naar de groene hoofdsteden van Europa van 2012 en 2013. De steden die een voortrekkersrol vervullen vanwege hun milieuvriendelijk woonklimaat kunnen de prijs ‘ Groene hoofdstad van Europa’ in de wacht slepen. 

Het Europese Hof van Justitie heeft op 15 oktober 2009 bepaald dat Nederland de Europese regels voor milieueffectrapportages (MERs) niet goed uitvoert. Het Hof concludeert dat in Nederland niet alle criteria worden meegewogen bij de beslissing of een MER moet worden gemaakt of niet. Deze uitspraak heeft gevolgen voor de decentrale vergunningenpraktijk, en kan ook gevolgen hebben voor de voorgenomen versoepeling van MER procedures in de Crisis- en herstelwet.

De komende vier jaar mogen Nederlandse melkveehouders onder bepaalde voorwaarden wederom meer mest uitrijden dan de Europese Nitraatrichtlijn eigenlijk toestaat. Melkveehouders die aan de voorwaarden voldoen, mogen tot 250 kg stikstof uit dierlijk mest per hectare per jaar gebruiken. 

 De kans dat Nederland de uitvoering van de gebiedbeheerplannen volgens de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) voor de vastgestelde termijn voltooit is zeer klein. Volgens Land+Water, vakblad voor milieutechnici, is de invoering van de richtlijn naar verwachting voor 70 procent haalbaar. Dit zal voor Europese Commissie vermoedelijk onvoldoende zijn. Nederland kan uitstel vragen.

Tijdens de Entente Florale Europe 2009, een jaarlijkse Europese wedstrijd voor groene dorpen en steden, heeft Arnhem goud gewonnen. Het Zeeuwse Sluis kreeg zilver in de categorie ‘Kleine steden en dorpen’. Met deze prijs wil de organisatie van de wedstrijd, de Europese Vereniging voor Bloemen en Landschap (AEFP) het leefklimaat in lokale stedelijke gebieden en dorpen verbeteren. 

Op 9 september jl. heeft het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) de ‘Milieubalans 2009’ aangeboden aan minister Cramer van VROM. Een onderwerp dat volgens de makers van de rapportage extra aandacht van beleidsmakers vraagt is de wijze waarop in Europa de lokale luchtkwaliteit wordt gereguleerd en in hoeverre de huidige EU-regelgeving voldoende functioneel is voor het verminderen van gezondheidsschade van luchtverontreiniging.

Op 1 september is de implementatiewet van de Inspire-richtlijn in werking getreden. Hiermee is deze Europese richtlijn, die tot doel heeft het harmoniseren en openbaar maken van ruimtelijke gegevens van overheidsorganisaties ten behoeve van het milieubeleid, officieel omgezet in Nederlandse wetgeving.. Decentrale overheden hebben met de wet te maken omdat zij bronhouder zijn van geo-informatie. Deze informatie moet in sommige gevallen volgens bepalingen van Inspire-richtlijnen opgeslagen en beschikbaar worden gesteld.

Door: Emmy Ruiter, Huis van de Nederlandse Provincies, Brussel

De twaalf Nederlandse provincies hebben gereageerd op de oproep van de Europese Commissie om met voorbeelden te komen die het economisch belang van biodiversiteitbescherming aantonen. Zij hebben hun bijdrage middels een brief geleverd waarin de activiteiten van de provincies en het IPO op het gebied van natuurbehoud, landschapsbeheer en biodiversiteit worden beschreven en zes voorbeelden nader worden uitgewerkt.

De Europese Commissie heeft op 30 juni 2009 een model voor de nationale actieplannen voor energie uit hernieuwbare bronnen gepubliceerd. Elke lidstaat van de Europese Unie moet in 2010 een nationaal actieplan opstellen. In het actieplan moet Nederland expliciet aangeven hoe de regionale en lokale autoriteiten bij het opstellen van het plan betrokken zijn. Het grootste deel van het plan zal de maatregelen bevatten die in verschillende sectoren worden genomen om het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in het totale energieverbruik tot 14 % te verhogen in 2020.

Volgens het op 12 juni 2009 gepresenteerde rapport over zwemwater, was de kwaliteit van het zwemwater in Nederland en de rest van Europa beter dat voorheen. Het meeste zwemwater in de EU voldeed in 2008 aan de Europese hygiënenormen zoals vastgelegd in de Europese richtlijn over het beheer van de zwemwaterkwaliteit. Deze richtlijn bepaalt dat in elk land kort vóór het begin en tijdens elk zwemseizoen monsters moet worden genomen op basis waarvan het zwemwater als ‘uitstekend’, ‘goed’, ‘aanvaardbaar’ of ‘slecht’ wordt ingedeeld.

Op 12 juni 2009 zijn de Europese ministers verantwoordelijk voor energie bij elkaar gekomen in Brussel tijdens de Energieraad. De Nederlandse minister van Economische Zaken sprak met haar collega’s onder andere over de Europese richtlijn voor energieprestaties van gebouwen en de Europese richtlijnen voor etikettering van energiegerelateerde producten en banden. De richtlijn over het gebruik  van energie uit hernieuwbare energiebronnen, waarover in december 2008 een akkoord werd bereikt, is onlangs gepubliceerd, treedt op 25 juni in werking en moet op 5 december 2010 zijn omgezet in Nederlandse wetgeving.

Door: Emmy Ruiter, Huis van de Nederlandse Provincies, Brussel

Hoewel er enige vooruitgang is geboekt, zal de EU-doelstelling om het biodiversiteitsverlies tegen 2010 een halt toe te roepen niet worden gerealiseerd. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat ecosystemen en soorten achteruit blijven gaan. Tijdens een conferentie in Athene riep de Europese Commissie daarom op tot wijziging van het huidige Europese biodiversiteitbeleid. De Commissie presenteerde een document waarin een achtstappenplan wordt aangekondigd voor toekomstige prioriteiten en acties in het biodiversiteitbeleid van de Europese Unie. Alleen wanneer het behoud van biodiversiteit een universele politieke prioriteit wordt, bestaat de kans om het biodiversiteitsverlies te stoppen.

Door: Gido ten Dolle, Huis van de Nederlandse Provincies, Brussel

Het werd uiteindelijk de belangrijkste 'deliverable' van de Werkgelegenheidstop op 7 mei jongstleden: een verruiming van de criteria van het Europees globaliseringsfonds. Dit fonds stelt de EU werknemers, die het slachtoffer dreigen te worden van (massa) ontslag, in staat snel een nieuwe baan te vinden. Het fonds bestond al twee jaar, maar werd nog maar nauwelijks gebruikt. Nu de economische crisis hard toeslaat, hebben de Raad en Europees Parlement besloten de criteria voor subsidieverlening te verruimen. Het fonds is daarmee een interessant instrument geworden, ook voor Nederlandse bedrijven in problemen. In totaal is 500 miljoen euro per jaar beschikbaar. Om de middelen te kunnen inzetten is co-financiering nodig. Dit kunnen zowel publieke als private middelen zijn.

Op 23 april 2009 sprak Marleen van Rijswick, hoogleraar Europees en nationaal waterrecht aan de Universiteit Utrecht, in Brussel haar zorgen uit over de uitvoering van de Kaderrichtlijn Water (KRW). Haar kritiek is gericht op de vele uitzonderingsmogelijkheden die de KRW biedt en het ontbreken van resultaatsverplichtingen die de lidstaten gezamenlijk verantwoordelijk maakt voor het bereiken van een goed resultaat. Nederland moet dit jaar de stroomgebiedbeheersplannen indienen bij de Europese Commissie.