Net als bij het openbaar vervoer per bus, tram en metro geldt voor het regionaal openbaar vervoer per trein een aanbestedingsplicht. Deze plicht is vastgelegd in de PSO-verordening, de Wet Personenvervoer 2000 (Wp2000) en wordt verder uitgewerkt in het Besluit Personenvervoer 2000 (Bp2000) (zie ondermeer artikel 62 Wp2000).

Bevoegdheid
Afwijkend ten opzichte van andere vormen van vervoer waarbij gemeenten over het algemeen bevoegd zijn om concessies te verlenen is, dat met betrekking tot het verlenen van concessies voor regionaal openbaar vervoer per trein de provincie bevoegd is. De uitzondering hierop wordt gevormd door de plusregio’s (de vier grote steden, Arnhem en Nijmegen, Eindhoven en Helmond en als laatste Enschede en Hengelo). In hun geval is het dagelijks bestuur van de regio bevoegd (artikel 20 Wp2000).

Concessietermijn
In artikel 36 lid 1 van het Bp2000 staat beschreven dat de duur van een concessie voor openbaar vervoer per trein ten hoogste vijf jaar bedraagt. Indien de concessie tevens wordt verleend voor het verrichten van openbaar vervoer anders dan per trein, bedraagt de duur van de concessie ten hoogste acht jaar.

In afwijking van het eerste lid kan de duur van een concessie voor openbaar vervoer per trein op ten hoogste tien jaar worden vastgesteld, indien dit naar het oordeel van de concessieverlener wordt gerechtvaardigd door het bestaan van commerciële overeenkomsten, specifieke investeringen of bijzondere risico’s (artikel 36 lid 2 van het Bp2000).

Daarnaast, in afwijking van het eerste lid kan de duur van een concessie voor openbaar vervoer per trein op ten hoogste vijftien jaar worden vastgesteld, indien dit naar het oordeel van de concessieverlener wordt gerechtvaardigd door het bestaan van omvangrijke investeringen voor lange termijn (artikel 36 lid 3 Bp2000).

Overgangsbepalingen
Artikel 36a lid 1 Bp2000 stelt voorts dat een concessie voor openbaar vervoer per trein als bedoeld in artikel 20, derde lid, van de Wp2000 bij wijze van overgangsmaatregel kan worden verleend zonder dat een aanbesteding is gehouden:
a. in afwachting van tot stand te brengen infrastructuur;
b. in afwachting van de vorming van nieuwe concessiegebieden, of
c. gedurende een periode waarin aanbesteding wordt voorbereid.

De duur van een concessie die wordt verleend conform artikel 36a lid 1 Bp2000 bedraagt ten hoogste drie jaar. Na afloop van die concessie vindt voor het openbaar vervoer in het gebied waarop de desbetreffende concessie betrekking had, niet opnieuw concessieverlening plaats conform het eerste lid van artikel 36a Bp2000, behoudens goedkeuring van de Minister van Verkeer en Waterstaat (artikel 36a lid 2 Bp2000).

Een opdracht voor het openbaar vervoer per regionale treindienst die voor de inwerkingtreding van het Bp2000 is aanbesteed of onderhands verleend op grond van artikel 5, eerste lid, van de Regeling experimenten regionale treindiensten, kan na inwerkingtreding van het Bp2000 worden omgezet in een concessie voor openbaar vervoer per trein zonder dat daartoe een aanbesteding is gehouden (artikel 36a lid 3 Bp2000).

Bekendmaking
Artikel 7 lid 3 van de PSO-verordening schrijft voor dat in het geval van onderhandse gunning van openbaredienstcontracten voor vervoer per spoor de bevoegde instantie binnen een jaar vanaf de gunning de volgende informatie dient te publiceren:
a) contracterende entiteit, eigendomsstructuur en, indien van toepassing, de naam van de partij of partijen die in juridische zin de zeggenschap hebben;
b) looptijd van het openbaredienstcontract;
c) beschrijving van de uit te voeren personenvervoersdiensten;
d) beschrijving van de parameters van de financiële compensatie;
e) kwaliteitsdoelstellingen zoals punctualiteit en betrouwbaarheid, alsmede de premies en sancties die in dat verband van toepassing zijn;
f) voorwaarden in verband met essentiële activa.

In andere gevallen gelden de 'gewone' regels voor bekendmaking. U kunt deze regels nalezen onder de term concessies ov in het menu rechts.