Sinds 2004 bestaan er twee Europese aanbestedingsrichtlijnen: één (2004/18/EG) voor overheidsopdrachten in de zg. klassieke sectoren (Werken, Leveringen en Diensten) en één (2004/17/EG) voor overheidsopdrachten in de sectoren water- en energievoorziening, vervoer en postdiensten (de zogenaamde ‘speciale sectoren’ in de zin van het Bass). Decentrale overheden hebben met name te maken met opdrachten in de klassieke sectoren, maar bijvoorbeeld (decentrale) vervoersbedrijven, drinkwaterbedrijven, energiebedrijven kunnen te maken krijgen met toepassing van de speciale sectoren (vroeger: nutssectoren) richtlijn.
Consequenties van het toepassingsbereik van het Bass of het Bao op een bepaalde opdracht doen zich bijvoorbeeld voor in de sfeer van toepasselijke
drempelwaarden of aanbestedingsprocedures. De drempelwaarden voor opdrachten van decentrale aanbestedende diensten voor leveringen en diensten onder het Bass liggen hoger dan onder het Bao.
Toepasselijke aanbestedingsprocedures uit het Bass zijn soms anders ingericht; zo kent richtlijn 2004/17/ EG niet de procedure van de concurrentiegerichte dialoog die wel in richtlijn 2004/18/EG bestaat. Daarnaast geeft richtlijn 2004/17 (zie artikel 40) in principe een keuzevrijheid tussen openbare, niet-openbare of onderhandelingsprocedure, waar in het Bao (artikel 28 richtlijn 2004/18) de voorgeschreven
aanbestedingsprocedure in principe de openbare of niet-openbare is.
Om te bepalen of
richtlijn 2004/17/ het
Bass van toepassing is op opdrachten van decentrale overheden moet worden nagegaan (zie voor relevante definities ook de artikelen 1 en 2 richtlijn 2004/17) of het gaat om aanbestedende diensten die:
- overheidsdienst of overheidsbedrijf zijn en die een van de in artikelen 3 t/m 7 van richtlijn 2004/17 bedoelde activiteiten uitoefenen;
- indien het geen aanbestedende diensten of overheidsbedrijven zijn, een van de in artikelen 3 t/m 7 bedoelde activiteiten uitoefenen en die bijzondere of uitsluitende rechten (zie lid 3 van artikel 2) genieten welke hun door een bevoegde instantie van een lidstaat zijn verleend.
De definitie van aanbestedende dienst onder richtlijn 2004/17 toont grote gelijkenis met die definitie in richtlijn 2004/18.
Een ‘overheidsbedrijf’ wordt in artikel 2 lid 1 sub b van richtlijn 2004/17 als volgt gedefinieerd:
bedrijf waarop aanbestedende diensten rechtstreeks of middellijk een overheersende invloed kunnen uitoefenen uit hoofde van eigendom, financiële deelneming of de op het bedrijf van toepassing zijnde voorschriften. Een overheersende invloed wordt vermoed aanwezig te zijn, wanneer de aanbestedende diensten, al dan niet rechtstreeks, ten aanzien van een bedrijf:
- de meerderheid van het geplaatste kapitaal van de onderneming bezitten, of
- over de meerderheid van de stemmen beschikken die aan de door de onderneming uitgegeven aandelen zijn verbonden, of
- meer dan de helft van de leden het bestuurs-, leidinggevend of toezichthoudend orgaan van de onderneming kunnen aanwijzen.
Voor wat betreft de ‘relevante activiteiten’ gaat het bijvoorbeeld om:
- Gas en warmte (artikel 3): a) de beschikbaarstelling of exploitatie van vaste netten bestemd voor openbare dienstverlening op het gebied van de productie, het vervoer of de distributie van gas of warmte, of b) de gas- of warmtetoevoer naar deze netten.
- Elektriciteit (artikel 3): a) de beschikbaarstelling of exploitatie van vaste netten bestemd voor openbare dienstverlening op het gebeid van de productie, het vervoer of de distributie van elektriciteit of b) de elektriciteitstoevoer naar deze netten.
- Water (artikel 4): a) de beschikbaarstelling of exploitatie van vaste netten bestemd voor openbare dienstverlening op het gebeid van de productie, het vervoer of de distributie van drinkwater of b) de drinkwatertoevoer naar deze netten.
- Vervoer (artikel 5): het ter beschikking stellen of exploiteren van netten bestemd voor openbare dienstverlening op het gebied van vervoer per trein, automatische systemen, tram, trolleybus of autobus of kabel. Er wordt vanuit gegaan dat er een net bestaat, indien de dienst wordt verleend onder door een bevoegde instantie van een lidstaat gestelde voorwaarden, zoals de te volgens routes, de beschikbaar te stellen capaciteit of de frequentie van de dienst.
- Postdiensten (artikel 6).
- Prospectie of winning van aardolie, gas, steenkool, brandstof (artikel 7).
- Terbeschikkingstelling aan vervoerders van havens en luchthavens (artikel 7).
In artikel 9 van richtlijn 2004/17 worden onder meer voorschriften gegeven voor samenloop tussen opdrachten onder het Bass onderling dan wel samenloop van opdrachten onder het Bass en het Bao.
In het wetsvoorstel voor een nieuwe
Aanbestedingswet gaat ook speciale aandacht uit naar een regeling voor speciale sectoren-opdrachten (deel 3).