Onder dit tabblad 'Europabewust' wordt beschreven hoe decentrale overheden bewust(er) kunnen omgaan met het Europees recht en beleid, oftewel hoe zij 'Europaproof' of 'Europabewust' kunnen worden en wat gevolgen kunnen zijn van het niet naleven van Europees recht of het niet benutten van kansen die Europees recht of beleid hen biedt. Bij 'Europabewust' wordt vaak een onderverdeling gemaakt in deskundigheid, (kennis)netwerken en het Europaproof maken van de organisatie.

Om bij te dragen aan de deskundigheid op de verschillende relevante gebieden is in de verschillende thematische dossiers op deze website informatie te vinden over Europees recht en beleid op specifieke beleidsterreinen (bijvoorbeeld aanbesteden, staatssteun, vier vrijheden etc.). In dit tabblad ' Europabewust' in het dossier Europees recht en beleid en decentrale overheden treft u meer algemene -niet direct aan inhoudelijke beleidsdossiers gelieerde- informatie 

Decentrale overheden hebben direct met het Europees recht en beleid te maken en zijn ook verantwoordelijk voor de juiste uitvoering ervan. Wanneer zij Europese regels niet (goed) naleven kan dit nadelige consequenties hebben, zoals bijvoorbeeld schadeclaims (zie ook het kopje 'Aansprakelijkheid' aan de rechterkant van deze pagina).

Ondanks het feit dat decentrale overheden zelf inspanningen moeten leveren om op de hoogte te zijn van het Europese recht en beleid, rekent het kabinet het tot zijn taak er aan bij te dragen dat het besef van de Europese invloed en de verstrekkende betekenis ervan bij de decentrale overheden wordt bevorderd. Lees ook meer hierover onder 'Toezicht'.

De invloed van ‘Europa’ is door het subsidiariteitsbeginsel wel beperkt tot doelstellingen die niet of veel minder goed door de lidstaten zelf gerealiseerd kunnen worden. De achtergronden van de verhouding van decentrale overheden met Europees recht en de daaruit voortvloeiende verplichtingen voor decentrale overheden zijn te vinden onder het tabblad ‘Inleiding Europees recht’ in dit dossier Europees recht en beleid en decentrale overheden.

Europabewust zijn betekent - naast goed omgaan met Europese regels - ook dat decentrale overheden de kansen benutten die Europa biedt. Hierbij valt te denken aan het anticiperen op toekomstig Europees recht of beleid, het participeren in Europese (kennis)netwerken, deelname aan stedenbanden of andere grensoverschrijdende samenwerkingsverbanden, het halen van kennis bij andere Europese overheden en deelname aan en het verkrijgen van subsidies uit EU-programma’s (voor meer informatie zie onder meer het dossier Regionaal beleid en structuurfondsen en de VNG Directie Europa). Ook bij deze activiteiten zullen decentrale overheden moeten beschikken over Europeesrechtelijke en beleidsmatige deskundigheid. Kennisdeling kan ook in nationaal verband plaatsvinden, bijvoorbeeld door middel van intergemeentelijke samenwerking op het gebied van Europese recht of beleid (zoals bijvoorbeeld intergemeentelijke inkoop/aanbestedingsbureaus).

Naast de eerder genoemde elementen 'deskundigheid' en '(kennis)netwerken', is een derde element het Europabewust maken van de organisatie. Dit heeft betrekking op het omgaan met Europa, zowel naar binnen in de organisatie toe bij het volgen van de Europese regels en beleid als bij het naar buiten treden van de organisatie op Europees gebied, bijvoorbeeld door proactief op te treden op het gebied van beleidsbeïnvloeding. Decentrale overheden hebben er belang bij dat het te ontwikkelen beleid en de regelgeving van de EU zoveel mogelijk conform hun wensen worden vormgegeven. De beleidsbeïnvloeding in Brussel loopt via de koepelorganisaties en belangenbehartigers van de decentrale overheden (zie verder 'Belangenbehartiging') maar decentrale overheden kunnen bijvoorbeeld ook  via de jaarlijkse werkprogramma's van de Europese Commissie zich een beeld vormen van relevante ontwikkelingen.

Ook de zg. 'hot topics' die in Europa spelen (zoals de EU 2020 strategie) en die van belang zijn voor decentrale overheden die bewust met Europa bezig zijn worden onder dit tabblad behandeld.