HvJ EU 3 juni 2010, zaak 203/08,  Betfair
In deze zaak ging het om de exploitatie van kansspelen via internet. Er was sprake van een nationale regeling waarbij een vergunning slechts aan 1 marktdeelnemer wordt verleend. Uit de uitspraak blijkt dat de beginselen van transparantie en non-discriminatie/ gelijke behandeling ook bij alleenrecht-verlening in acht moeten worden genomen. In geval een exclusief recht wordt verleend aan een aanbestedende dienst met gebruik van privékapitaal lijkt moeilijk te kunnen worden voldaan aan het non-discriminatiebeginsel zonder een transparante procedure waardoor gelijke behandeling wordt gegarandeerd (zie ook overwegingen 47, 50, 59 en 60 Betfair). Een uitsluitend recht, dat per definitie de vrijheid van dienstverrichting van andere entiteiten beperkt, is alleen onder bepaalde voorwaarden gerechtvaardigd (zie onder meer overwegingen 23-25 Betfair, maar ook overwegingen 29-31 van zaak C-124/97, 21 september 1999, Läärä en overwegingen 52-55 van zaak C-42/07, 8 september 2009, Liga Portuguesa).

HvJ EG 6 november 2003 , zaak C-243/01, Gambelli
Een uitsluitend recht moet gerechtvaardigd zijn door een uitdrukkelijk in het Verdrag genoemde uitzondering of door dwingende redenen van algemeen belang (in overeenstemming met de rechtspraak van het Hof), welke redenen geschikt moeten zijn om de verwezenlijking van het nagestreefde doel te waarborgen, niet verder te gaan dan wat ter bereiking van dat doel noodzakelijk is en in elk geval zonder discriminatie worden toegepast (overweging 65 Gambelli).

Hof Arnhem 15 februari 2000, rolnr. KG 95/403, gemeenten Arnhem en Rheden tegen BFI Holding, Arnhem/Rheden/ BFI Holding B.V. (LJN AA 4837)
In dit geding was de vraag aan de orde of ARA als een aanbestedende dienst in de zin van de aanbestedingsrichtlijn diende te worden aangemerkt, zodat de gemeenten met recht een beroep konden doen op de uitzondering van het alleenrecht. Daarbij was met name aan de orde of ARA in de woorden van de richtlijn ‘is opgericht met het specifieke doel te voorzien in behoeften van algemeen belang andere dan die van industriële of commerciële aard'. De vraag werd aan de orde gesteld of het bij de onderhavige ophaaldienst van huishoudelijk afval al dan niet ging om een behoefte van algemeen belang anders dan die van industriële of commerciële aard.

HvJ EG, 8 juli 1999,  zaak T-266/97, Vlaamse Televisie Maatschappij
Beslissingen om ondernemingen uitsluitende rechten te verlenen kunnen een inbreuk op het Verdrag vormen indien aan de vereisten kan worden voldaan op een alternatieve manier die minder nadelige effecten heeft op de mededinging.
Zie ook  noot 62 van het werkdocument van de Commissie uit november 2011 inzake de toepassing van het EU aanbestedingsrecht op publiek publieke samenwerking.

Rb. Arnhem 18 mei 1995, rolnr. KT 1994/1901,  BFI Holding BV tegen de Gemeente Arnhem, Gemeente Rheden en ARA Holding N.V. (Vindplaats BR 1995, 693, hoger beroep Hof Arnhem, 25 juni 1996, BR 1996,753)
In deze zaak ging het om de verlening van een opdracht door een aantal gemeenten aan een door hen verzelfstandigd, niet geprivatiseerd vuilnisophaalbedrijf voor de inzameling van huishoudelijk afval. Volgens de rechtbank Arnhem kon de aanwijzing van het vuilnisophaalbedrijf als inzameldienst in de gemeentelijke afvalstoffenverordeningen niet als verlening van een exclusief recht in de zin van artikel 6 richtlijn Diensten (NB zie huidige richtlijn 2004/18 art. 18).

HvJ EG 26 april 1994, zaak C-272/91, Commissie/Italië- Lottomatica
Het Hof stelde in deze zaak dat de richtlijnen op diverse onderdelen een uitputtende regeling bevatten.

In deze zaak werden criteria gesteld op grond waarvan categorieën aannemers werden voorgetrokken/achtergesteld. Het Hof stond deze niet toe. Het Hof bevestigde in deze zaak het

HvJ EG, 23 april 1991, zaak C-41/90, Höfner
Beslissingen om ondernemingen uitsluitende rechten te verlenen kunnen een inbreuk op het Verdrag vormen indien de dienstverlener – ook mededingingsrechtelijk gezien- kennelijk niet in staat is om aan de vraag (in deze zaak arbeidsbemiddelingsdiensten voor hoger en leidinggevend personeel) te voldoen (overweging 25 en 34 ev.).