Algemeen
De Europese Unie vindt een beter besluitvormingsproces en meer participatie van burgers in alle fasen van het democratische besluitvormingsproces van groot belang voor de samenhang binnen de Europese samenleving. Al een aantal jaren is de EU actief bezig met het vergroten van de transparantie van en de dialoog over de voorbereiding van beleid en wetgeving. In het Witboek over Europese Governance heeft de Commissie aangegeven dat zij de cultuur van overleg en dialoog in de EU wil versterken. Ook in het Verdrag van Amsterdam is aangegeven dat de Commissie bij de voorbereiding van regelgeving breed overleg moet voeren en overlegdocumenten moet publiceren. En in mei 2006 werd door de Commissie een Groenboek gepubliceerd over de transparantie van de EU. Een belangrijk bestanddeel hierin zijn de mogelijkheden voor overleg en participatie. Eén van de mogelijkheden is de openbare raadpleging over wetsvoorstellen via internet. Door raadpleging is het voor de Commissie beter mogelijk om voorstellen praktisch uitvoerbaar te maken omdat zij gebaseerd zijn op een bottom-up benadering. Raadpleging heeft voor de EU daarmee een tweeledig doel: kwalitatieve verbetering van voorstellen en een grotere deelname van betrokken partijen en het publiek in het algemeen.
De nieuwe mogelijkheden op het gebied van ICT bieden kansen om grote aantallen burgers bij de maatschappelijke discussie en de besluitvorming te betrekken, van gemeentelijk tot Europees niveau. Deze ontwikkelingen in digitalisering van democratische besluitvormingsprocessen kunnen mede voor decentrale overheden interessant zijn, vanwege de praktische toepassingsmogelijkheden bij eventuele verkiezingen, inspraakprocedures of burgerparticipatie-initiatieven.

Bij een online-enquête over ‘e-overheid’ gaf 65% van de respondenten aan te verwachten dat 'e-democratie' het democratisch tekort kan helpen verminderen. In het ‘i2010-actieplan voor de elektronische overheid’ heeft de Europese Commissie dan ook aangegeven dat zij in overleg met diverse betrokkenen een aantal maatregelen op het gebied van 'e-democratie' zal treffen, namelijk:
- actie op het gebied van ICT-hulpmiddelen om de parlementaire besluitvorming te verbeteren
- testen van ICT-hulpmiddelen die de transparantie van en de betrokkenheid bij de democratische besluitvorming moeten verhogen
- bevordering van de uitwisseling van ervaringen
- prioriteit geven aan geavanceerde vormen van 'e-democratie' in het onderzoekprogramma van het Zevende Kaderprogramma voor onderzoek en Ontwikkeling.

Praktijkvoorbeelden
Op het gebied van 'e-democratie' en 'e-participatie' zijn diverse praktijkvoorbeelden te noemen:
- door de Europese Commissie worden zeer regelmatig openbare raadplegings- en discussieprocedures over nieuwe Europese beleidsonderwerpen georganiseerd
- op www.Buurtatlas.nl wordt op een digitale manier het cultureel erfgoed ontsloten. De website geeft onder meer decentrale overheden een middel om kennis over Nederlandse buurten te delen: iedereen kan informatie toevoegen waardoor het cultureel erfgoed van Nederland gedetailleerd in kaart kan worden gebracht. De opdrachtgever en leverancier van de data is de vereniging 'Dorp, Stad en Land', die namens ongeveer 80 gemeenten in de provincies Zuid-Holland en Zeeland het ruimtelijk kwaliteitsbeleid beheert.