Wat is een voordeel?
Er is sprake van staatssteun als de begunstigde onderneming een economisch voordeel ontvangt dat zij onder normale marktvoorwaarden niet zou hebben verkregen. Het gaat om een situatie waarin de staat eenzijdig ('om niet') een voordeel verstrekt. Als de begunstigde onderneming geen directe tegenprestatie hoeft te verlenen, die opweegt tegen de prestatie van de overheid, kan er sprake zijn van een dergelijk voordeel. (Zie zaken 61/79 Denkavit en T-14/96 BAI/Commissie). Zo is er sprake van steun als de betaling door de overheid disproportioneel hoog (niet marktconform) is. Een voordeel zonder marktconforme tegenprestatie staat centraal in de zaken 78/76 Steinike & Weinlig, C-305/89 Commissie/ Italië (Alfa Romeo), C-342/96 Spanje/ Commissie (Tubacex) en C-200/97 Ecotrade.

Echter, als een provincie, een gemeente of een waterschap als een particuliere investeerder handelt, waarmee bedoeld wordt dat zij zich door vooruitzichten op rentabiliteit op langere termijn laat leiden, is er vaak geen sprake van staatssteun. Voor een voorbeeld van niet marktconform handelen zie 323/82 Intermills/ Commissie.

Ook als een steunmaatregel niets meer biedt dan wat de markt onder normale omstandigheden zou bieden, valt de steun niet onder het staatssteunregime. Zo is 'een open, niet-discriminerende en onvoorwaardelijke aanbestedingsprocedure het beste middel is om ervoor te zorgen dat openbare steunverlening correspondeert met de marktprijs voor de uitvoering van het project.' Daarmee kan de kans op een niet-marktconform voordeel aan een onderneming worden verkleind. Dit heeft de Europese Commissie onder andere aangegeven in de beschikking nr. N 464/99 Pilot Transferium Sittard. Let wel dat een aanbesteding geen automatische garantie is van 'geen steun'.

Maatregelen van administratieve of regulerende aard kunnen niet beschouwd worden als staatssteun. Een steunmaatregel moet immers een effect hebben op de begroting van de staat (de overheid). Dit blijkt uit de uitspraak van het Hof in de zaak C-379/98 Preussen Elektra/ Schleswag (r.o. 58). Zo is bijvoorbeeld een wijziging van een bestemmingsplan door een gemeente of het afgeven van een vergunning door een gemeente of een provincie geen steunmaatregel, zelfs als deze handeling economische voordelen aan bepaalde ondernemingen oplevert. Een dergelijke maatregel heeft normaalgesproken geen effect op de begroting van de overheid (geen door overheidsmiddelen bekostigd voordeel).

Een zuivere voorbeeld van een administratieve handeling waarbij geen uit staatsmiddelen bekostigd voordeel uit voort komt, is de bestemmingplanwijziging door gemeente Madrid ten voordele van de voetbalclub Real Madrid. Zie hierover het antwoord van de Commissie op de vraag nr. P-2491/02 van een lid van het Europees Parlement van 26 september 2002.