HomeDossiersVrij verkeerVoorpaginaGrondbeginselen vrij verkeer

Vrij verkeer

Voorpagina Personen Diensten Goederen Kapitaal Praktijk Info&Service
 

Grondbeginselen vrij verkeer

30-09-2009
Grondbeginselen vrij verkeer
Hieronder staat een overzicht van de grondbeginselen van het vrij verkeer. Daarbij is aangegeven waar decentrale overheden in de praktijk mee te maken kunnen krijgen. Alle grondbeginselen worden uitvoeriger besproken onder het tabblad 'Goederen'.
11-01-2010
Discriminatieverbod
Discriminatieverbod
In het EU-Werkingsverdrag is bepaald dat elke discriminatie op grond van nationaliteit is verboden. De regel houdt in dat producten of dienstverleners uit andere landen niet anders mogen worden behandeld dan producten of dienstverleners uit eigen land. Ook onderdanen uit verschillende lidstaten van de EU dienen gelijk behandeld te worden. Discrimineren is niet alleen bedoeld of onbedoeld onderscheid maken, maar ook benadelen of zelfs bevoordelen.

Het Hof van Justitie heeft het beginsel van non-discriminatie ook op andere situaties toegepast. In het kader van diensten beschouwt de communautaire rechter de gevallen van discriminatie zowel van het standpunt van de nationaliteit als vanuit dat van de woonplaats. Bovendien wordt het beginsel ook toegepast op gelijkheid van vrouwen en mannen.
22-12-2009
Directe discriminatie
Directe discriminatie
Van directe discriminatie is sprake als in een regeling expliciet onderscheid wordt gemaakt, zoals een gemeentelijke dienst die alleen beschikbaar is voor de Nederlandse inwoners van die gemeente. In de praktijk zullen zulke overduidelijke vormen van directe discriminatie op grond van nationaliteit niet vaak voorkomen.
29-03-2007
Indirecte discriminatie
Indirecte discriminatie
Het verbod op indirecte discriminatie is van belang voor decentrale overheden. Denk aan een lokale of regionale regeling die in de formulering geen onderscheid maakt tussen nationaliteiten, maar toch indirect discrimineert doordat de regeling in de praktijk voor onderdanen of werknemers uit andere EU-lidstaten nadeliger uitpakt dan voor Nederlanders. Een voorbeeld hiervan is het stellen van een woonplaatseis. Het Hof van Justitie heeft bepaald dat voorwaarden van nationaal recht die, hoewel zonder onderscheid naar nationaliteit van toepassing, hoofdzakelijk migrerende werknemers treffen [..] als indirect discriminerend worden beschouwd.
29-03-2007
Het grensoverschrijdende element en omgekeerde discriminatie
Het grensoverschrijdende element en omgekeerde discriminatie
Het 'grensoverschrijdend element' dient ruim te worden uitgelegd. Wanneer bijvoorbeeld een Belgische werknemer over een Nederlandse gemeentelijke regeling klaagt, is de inhoud van de regeling en de klacht niet meer van belang voor de vraag of het een interne situatie betreft. De Nederlandse onderdanen kunnen, bij het ontbreken van een grensoverschrijdend element, geen beroep doen op de artikelen van het Verdrag en kunnen zo in een slechtere situatie verkeren dan de staatsburgers van de andere lidstaten. Dit probleem heeft zich onder meer voorgedaan rond de permanente bewoning van vakantiehuisjes. Dit wordt 'de omgekeerde discriminatie' genoemd. Wel]is er sprake van een grensoverschrijdend aspect als het om een Nederlandse werknemer gaat die terugkeert uit een andere EU-lidstaat na daar een dienstbetrekking te hebben gehad.
30-09-2009
Maatregelen van gelijke werking
Maatregelen van gelijke werking
Maatregelen die invoer van een product niet direct aan een maximum binden, maar toch op een andere wijze de invoer probeert te beperken, is een ‘maatregel van gelijke werking’. Het arrest Dassonville geeft een brede uitleg van het begrip ‘maatregel van gelijke werking’: iedere handelsregeling van de lidstaten die de intracommunautaire handel al dan niet rechtstreeks, daadwerkelijk of potentieel kan belemmeren, is als een maatregel van gelijke werking te beschouwen. Deze definitie heeft betrekking op zowel handelsregelingen van centrale als van decentrale overheden. Het Hof voegde eraan toe dat zolang een communautaire regeling ontbreekt waarin de marktdeelnemer wordt beschermd, een staat en dus ook decentrale overheden ter voorkoming van oneerlijke mededinging onder bepaalde voorwaarden redelijke maatregelen mag nemen. Dit was het begin van de rule-of-reasonexceptie, die later in ‘Cassis de Dijon’ werd verduidelijkt.
29-03-2007
Maatregelen zonder onderscheid
Maatregelen zonder onderscheid
Het verbod op beperkingen van vrij verkeer is in de loop der jaren verruimd en betreft ook 'maatregelen zonder onderscheid'. Volgens het arrest ‘Cassis de Dijon’ zijn maatregelen die geen onderscheid maken tussen nationale en ingevoerde goederen, verboden. Dit verbod is ook van toepassing op de andere vrijheden. Zo kan het spelen bij niet-discriminerende criteria zoals vergunningsvereisten.
29-03-2007
De wederzijdse erkenning
De wederzijdse erkenning
Nauw verbonden met het beginsel van niet-discriminatie is het principe van wederzijdse erkenning van nationale regelingen. Op basis hiervan laat een lidstaat goederen of diensten van een andere lidstaat op zijn grondgebied toe, indien die goederen of diensten in die lidstaat op rechtmatige wijze zijn geproduceerd en op de markt zijn gebracht. Het arrest ‘Cassis de Dijon’ (zaak 120/78) is hierin zeer belangrijk. Hoewel het beginsel van wederzijdse erkenning voornamelijk het vrij verkeer van goederen betreft, heeft het eveneens een weerslag gehad op de andere vrijheden. Een voorbeeld hiervan op het terrein van het vrij verkeer van diensten is de erkenning van diploma’s.
29-03-2007
Rule-of-reasonexceptie
Rule-of-reasonexceptie
Beperkingen van vrij verkeer zijn verboden, maar toch kan bij maatregelen zonder onderscheid de rule-of-reasonexceptie worden ingeroepen. Deze uitzondering, die oorspronkelijk op vrij verkeer van goederen werd toegepast, geldt voor alle vrijheden. Volgens jurisprudentie kunnen beperkingen van vrij verkeer objectief worden gerechtvaardigd als ze aan een aantal voorwaarden voldoen:
- zij worden zonder discriminatie toegepast (zonder onderscheid);
- zij zijn gerechtvaardigd door dwingende eisen van algemeen belang;
- zij zijn geschikt om het nagestreefde doel te bereiken;
- zij gaan niet verder dan noodzakelijk.