Meer dan 100 miljoen Europeanen zetten zich in als vrijwilliger en leveren daarmee een belangrijke bijdrage aan de maatschappij. Op 3 juni 2009 heeft de Europese Commissie aangekondigd dat 2011 het Europese jaar van het vrijwilligerswerk (EYV2011) zal worden. Het algemene doel van dit Europees jaar is het aanmoedigen en ondersteunen, met name door de uitwisseling van ervaringen en goede praktijken, van de door de lidstaten, de lokale en regionale autoriteiten en het maatschappelijk middenveld geleverde inspanningen om gunstige voorwaarden voor het vrijwilligerswerk in de Europese Unie te scheppen.

De Nederlandse overheid onderschrijft het belang van vrijwilligerswerk. Het kabinet wil vooral dat mensen zonder betaalde baan, jongeren, allochtonen en hoogopgeleide ouderen vrijwilligerswerk doen. Vrijwilligers hebben bijvoorbeeld contact met kwetsbare mensen (zoals personen met een beperking of eenzame ouderen). Daarom stimuleert het kabinet vrijwilligerswerk; zodat iedereen meedoet in de samenleving. Gemeenten hebben een belangrijke functie in de coördinatie en uitvoering van het vrijwilligersbeleid. In het beleid voor de komende jaren staat voorop dat de gemeenten het vrijwilligerswerk ondersteunen. Bijvoorbeeld door vrijwilligers in het zonnetje te zetten of door te zorgen voor een vrijwilligerscentrale, een plaatselijk steunpunt voor vrijwilligers(werk). De Wet Maatschappelijke Ontwikkeling (Wmo) is de basis voor deze manier van werken.

Europese doelstellingen
De gestelde doelen van het Europese Jaar zijn zorgvuldig gekozen en weerspiegelen de ambitie om een goede voorwaarden voor vrijwilligerswerk te creëren in Europa:
-       Totstandbrenging van een stimulerende omgeving voor vrijwilligerswerk in de EU
-       Versterking van de positie van de vrijwilligersorganisaties en verbetering van de kwaliteit van het vrijwilligerswerk
-       Beloning en erkenning van vrijwilligersactiviteiten
-       Bewustmaking van de waarde en het belang van vrijwilligerswerk
Elke lidstaat wordt gevolgd bij de activiteiten die worden ontplooid in het kader van het EYV 2011 door middel van de EYV 2011 Tour. De Europese Commissie zal van 3 december 2010 tot 4 december 2011 elke lidstaat bezoeken. Het bezoek aan Nederland zal van 21 tot 27 oktober 2011 plaatsvinden.

Nederland en decentrale overheden
Het ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport heeft Movisie aangewezen als nationaal coördinatie-orgaan voor het EYV 2011. Zij zullen gedurende 2011 landelijke en lokale vrijwilligersactiviteiten extra in de spotlight zetten. Movisie is een kennis- en adviesorganisatie voor maatschappelijke ontwikkeling. Gemeenten kunnen hier terecht voor advies over bijvoorbeeld de ‘basisfuncties’.

De gemeenten kunnen het plaatselijke vrijwilligerswerk beter uitvoeren met behulp van ‘basisfuncties’. Het is de bedoeling dat elke vrijwilliger – in een of andere vorm – terecht kan bij één of meer personen bij de gemeente. Begin 2009 schreef de staatssecretaris over deze basisfuncties naar de Tweede Kamer hoe die ondersteuning van vrijwilligerswerk eruit zou moeten zien. 

Maatschappelijke stages
Vanaf het schooljaar 2011/12 zijn maatschappelijke stages voor scholieren in het voortgezet onderwijs wettelijk verplicht. Met de maatschappelijke stages wil de overheid jongeren laten kennismaken met de samenleving. Tegelijk leren ze een (onbetaalde) bijdrage te leveren aan de samenleving.

Op 12 oktober 2010 is het wetsvoorstel maatschappelijke stage aan de Tweede Kamer aangeboden. In het voorstel wordt uitgegaan van tenminste 30 uur verplichte maatschappelijke stage voor elk type voortgezet onderwijs (praktijkonderwijs, vmbo, havo en vwo). De scholieren kunnen de stage verdelen over verschillende schooljaren. De scholen kunnen dat, in overleg met leerling en stagebieder, bepalen.

Gemeentefonds
De gemeenten krijgen via het Gemeentefonds geld van het Rijk om vrijwilligerswerk en maatschappelijke stagiairs aan elkaar te koppelen. Dit wordt de ‘makelaarsfunctie’ genoemd. Zo moet de gemeente potentiële vrijwilligers gaan ‘matchen’ aan interessante en uitdagende vrijwilligersklussen. De overheid verwacht zo nieuwe doelgroepen te kunnen bereiken. De makelaarsfunctie krijgt ook een rol bij de maatschappelijke stages. De makelaar adviseert vrijwilligersorganisaties hoe ze nieuwe vrijwilligers kunnen werven, hoe hun organisatie aantrekkelijker wordt voor jongeren en welke klussen voor maatschappelijke stagiairs geschikt zijn. Tot slot probeert hij de maatschappelijke stagiair vast te houden voor vrijwilligerswerk ná de maatschappelijke stage.

Subsidie voor vrijwilligerscursussen
De landelijke vrijwilligersorganisaties kunnen subsidie aanvragen om vrijwilligers bij te scholen. Met de subsidie kunnen vrijwilligers cursussen volgen, bijvoorbeeld een computercursus of een cursus vergaderen. Jaarlijks is hiervoor € 5 miljoen beschikbaar. In de notitie 'subsidieverlening' staan de voorwaarden en procedures op een rijtje.

Meer informatie:
Website Europees jaar van het vrijwilligerswerk 2011
Website Europese Commissie over vrijwilligerswerk
Nationaal coördinatieorgaan MOVISIE
Website ministerie OCW en VWS over vrijwilligerswerk