Er bestaan – ook voor decentrale overheden - in de aanbestedingsrichtlijn 2004/18 een vijftal aanbestedingsprocedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten, namelijk:
-          1. de openbare procedure,
-          2. de niet-openbare procedure,
-          3 en 4. de procedure van gunning door onderhandelingen (met en zonder bekendmaking)
-          5. de concurrentiegerichte dialoog.
Hieronder worden deze procedures nader beschreven.

Ingevolge artikel 28 van richtlijn 2004/18 is de algemene regel dat de openbare (1.) of niet-openbare procedure (2.) door (decentrale) overheden wordt toegepast, indien de aanbestedingsrichtlijn van toepassing is. In specifieke gevallen, genoemd in artikel 29 (concurrentiegerichte dialoog (5.)), artikel 30 (procedure van gunning door onderhandelingen met voorafgaande bekendmaking (3.)) en artikel 31 (procedure van gunning door onderhandelingen zonder voorafgaande bekendmaking (4.)), kunnen (decentrale) overheden gebruik maken van deze specifieke aanbestedingsprocedures.

1. De openbare procedure
In het geval van een openbare procedure kan elke belangstellende ondernemer inschrijven (zie artikel 1 lid 11 sub a van richtlijn 2004/18). Na de aankondiging van de opdracht bedraagt de termijn waarin inschrijvingen kunnen worden ingediend minimaal tweeënvijftig dagen (artikel 38 lid 2 richtlijn 2004/18). Indien een vooraankondiging bekendgemaakt is, kan die termijn in de regel worden teruggebracht tot zesendertig dagen. Korter dan tweeëntwintig dagen mag de termijn in geen geval zijn (artikel 38 lid 4 richtlijn 2004/18).

2. De niet-openbare procedure
In het geval van een niet-openbare procedure kan elke ondernemer een aanvraag tot deelneming indienen, maar kunnen alleen de vervolgens door de aanbestedende dienst aangezochte ondernemers inschrijven (zie artikel 1 lid 11 sub b van richtlijn 2004/18).

De minimumtermijn voor de indiening van de verzoeken tot deelneming bedraagt  zevenendertig dagen, te rekenen vanaf de verzenddatum van de aankondiging van de opdracht (artikel 38 lid 3 sub a richtlijn 2004/18). De aanbestedende dienst nodigt de daartoe uitgekozen gegadigden vervolgens allemaal gelijktijdig langs schriftelijke weg uit om een inschrijving in te dienen (artikel 40 lid 1 richtlijn 2004/18). Er moeten minimaal vijf gegadigden zijn (artikel 44 lid 3 richtlijn 2004/18).
De indieningstermijn voor de inschrijvingen bedraagt veertig dagen, te rekenen vanaf de dag waarop de uitnodiging is verzonden (artikel 38 lid 3 sub b richtlijn 2004/18). Indien een vooraankondiging gepubliceerd is, kan die termijn in de regel worden ingekort tot zesendertig dagen. De minimumtermijn voor de indiening van de inschrijvingen mag in geen geval korter zijn dan tweeëntwintig dagen (artikel 38 lid 4 richtlijn 2004/18).
Bij wijze van uitzondering kan de aanbestedende dienst in dringende gevallen een minimumtermijn van vijftien dagen voor de verzoeken tot deelneming (tien dagen, indien de aankondiging langs elektronische weg bekend is gemaakt) (artikel 38 lid 8 sub a richtlijn 2004/18) en van tien dagen voor de indiening van de inschrijvingen hanteren (artikel 38 lid 8 sub b richtlijn 2004/18).

3. en 4. De procedure van gunning door onderhandelingen
In het geval van procedures van gunning door onderhandelingen pleegt de aanbestedende dienst met de door hem gekozen ondernemers overleg en stelt door onderhandelingen met een of meer van hen (de gegadigden) de voorwaarden van de opdracht vast (artikel 1 lid 11 sub d richtlijn 2004/18).

Van de procedure van gunning door onderhandelingen met bekendmaking van een aankondiging kan in de volgende gevallen gebruik worden gemaakt (artikel 30 richtlijn 2004/18):
- indien in het kader van een openbare, niet openbare procedure of concurrentiegerichte dialoog onregelmatige inschrijvingen zijn ingediend of indien onaanvaardbare inschrijvingen zijn gedaan, op voorwaarde dat de oorspronkelijke voorwaarden van de opdracht niet wezenlijk door de nieuwe procedure worden gewijzigd;
- in buitengewone gevallen, wanneer het leveringen, diensten of werken betreft waarbij door de aard en onzekere omstandigheden van de opdracht de totale prijs niet vooraf kan worden vastgesteld;
- in het geval van met name diensten van financiële instellingen (bijlage IIa, categorie 6) en diensten voor werkzaamheden van intellectuele aard waarvoor zich de openbare of niet-openbare procedure niet leent;
- in het geval van werken die enkel en alleen onderzoek, proefneming en ontwikkeling tot doel hebben.

Van de procedure van gunning door onderhandelingen zonder bekendmaking van een aankondiging kan in de volgende gevallen gebruik worden gemaakt (artikel 31 richtlijn 2004/18):
- in het geval van overheidsopdrachten voor werken, leveringen of diensten: indien in het kader van een openbare of niet-openbare procedure geen geschikte inschrijvingen of geen aanmeldingen zijn ontvangen, de opdracht om technische of artistieke redenen of ter bescherming van alleenrechten slechts aan een bepaalde ondernemer kan worden toevertrouwd, of door onverwachte gebeurtenissen dwingende spoed geboden is;
- in het geval van opdrachten voor leveringen: indien het om producten gaat die uitsluitend voor onderzoek, proefneming, studie of ontwikkelingsdoeleinden zijn vervaardigd, voor aanvullende leveringen over een periode van maximaal drie jaar van leverancier moet worden veranderd en dit tot aanschaf van materieel met andere technische eigenschappen zou leiden, op een grondstoffenmarkt genoteerde goederen worden aangekocht, of het om gelegenheidsaankopen of aanschaffingen tegen bijzonder voordelige voorwaarden bij een leverancier gaat die zijn handelsactiviteiten staakt of failliet is gegaan;
- in het geval van overheidsopdrachten voor diensten: indien de opdracht wordt gegund aan de winnaar van een prijsvraag;
- in het geval van overheidsopdrachten voor werken en diensten: indien aanvullende werken of diensten die niet in het oorspronkelijke ontwerp waren opgenomen door onvoorziene omstandigheden noodzakelijk zijn geworden en het totale bedrag van deze aanvullende werken of diensten niet hoger is dan 50% van de oorspronkelijke opdracht, of indien het om nieuwe werken of diensten gaat waarbij dezelfde ondernemer als bij de oorspronkelijke opdracht gedurende maximaal drie jaar soortgelijke werken of diensten opnieuw ten uitvoer moet brengen.

In het geval van procedures van gunning door onderhandelingen met bekendmaking van een aankondiging bedraagt de minimumtermijn voor de verzoeken tot deelneming zevenendertig dagen (artikel 38 lid 3 richtlijn 2004/18). Deze termijn gaat in op de dag waarop de aankondiging bekend wordt gemaakt. Is dringende spoed geboden, dan mag de aanbestedende dienst een minimumtermijn van vijftien dagen hanteren (tien dagen indien de aankondiging langs elektronische weg is verzonden) (artikel 8 lid 8 sub a richtlijn 2004/18). De aanbestedende dienst nodigt de uitgekozen gegadigden (minimaal drie) vervolgens allemaal gelijktijdig langs schriftelijke weg uit om te onderhandelen (artikel 40 lid 1 en 44 lid 3 richtlijn 2004/18). De uitnodiging dient alle aanbestedingstukken te omvatten en de uiterste indieningstermijn, het adres voor de indiening van de inschrijving plus de taal/talen aan te geven waarin de inschrijving moet worden opgesteld. Ook dient de coëfficiënt te worden vermeld waarmee de gunningscriteria worden gewogen (artikel 40 richtlijn 2004/18).

5. De concurrentiegerichte dialoog
Een aanbestedende dienst kan voor bijzondere complexe opdrachten gebruik maken van de concurrentiegerichte dialoog (artikel 29 richtlijn 2004/18), indien hij alléén niet in staat is om technische oplossingen te vinden of de juridische en/of financiële voorwaarden van een project te specificeren. De gunning mag uitsluitend op basis van het gunningscriterium economisch meest voordelige inschrijving plaatsvinden.
Grote infrastructuurprojecten of ingewikkelde ICT-projecten worden genoemd als geschikte voorbeelden voor het volgen van deze dialoog.

De concurrentiegerichte dialoog is een procedure waaraan alle ondernemers mogen verzoeken deel te nemen en waarbij de aanbestedende dienst een dialoog voert met de tot de procedure toegelaten gegadigden, ten einde een of meer oplossingen te zoeken die aan de behoeften van de aanbestedende dienst beantwoorden en op grond waarvan de geselecteerde gegadigden zullen worden uitgenodigd om in te schrijven.

Een overheidsopdracht wordt als bijzonder complex aangemerkt als de aanbestedende diensten objectief gezien niet in staat zijn de technische middelen te bepalen waarmee aan hun behoeften of doel kan worden tegemoet gekomen en/of zij objectief niet in staat zijn de juridische of financiële voorwaarden van het project te specificeren (artikel 1 lid 11 sub c richtlijn 2004/18).

De aanbestedende dienst moet bij de concurrentiegerichte dialoog een aankondiging van een opdracht bekendmaken, waarin hun behoeften en eisen vermeld staan (artikel 29 lid 2 richtlijn 2004/18). De minimumtermijn voor de indiening van de aanvragen tot deelneming bedraagt zevenendertig dagen (artikel 38 lid 2 richtlijn 2004/18). Daarna verzoekt de aanbestedende dienst de daartoe uitgekozen gegadigden (minimaal drie) allemaal gelijktijdig langs schriftelijke weg om een dialoog aan te gaan (artikel 40 lid 1 en 44 lid 3 richtlijn 2004/18). De dialoog die dan op gang komt, kan uit verscheidene fasen bestaan en doorlopen tot oplossingen (van technische en/of economische en juridische aard) gevonden zijn. De aanbestedende dienst dient voor een gelijke behandeling van de inschrijvers en een vertrouwelijke behandeling van de verstrekte informatie te zorgen. Na afloop van de dialoog dienen de gegadigden hun definitieve inschrijving in te dienen. Ze mogen hun inschrijving preciseren, maar de wezenlijke elementen van de opdracht daarbij niet wijzigen. De opdracht moet aan de hand van de gunningscriteria worden gegund aan de inschrijver met de economisch voordeligste inschrijving (artikel 29 leden 3 en volgende richtlijn 2004/18).