Bestrijding van georganiseerde criminaliteit
De bestrijding van georganiseerde criminaliteit vormt een belangrijk onderdeel binnen de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid (RVVR). Het Europees beleid op het gebied van georganiseerde criminaliteit betreft onderwerpen als drugshandel, mensenhandel, terrorismebestrijding, crisisbeheersing en rampenbestrijding, gegevensbescherming en het witwassen van geld. Hierbij wordt zowel preventief als repressief actie ondernomen door de EU, waarbij samenwerking tussen de (wetshandhavings-)diensten van de lidstaten, met name door gegevensuitwisseling, een belangrijke rol speelt. De bestrijding van de georganiseerde criminaliteit maakt onderdeel uit van het Stockholm Programma.

Europese regelgeving
Hieronder volgt een beknopt overzicht van Europese regelgeving en beleidsdocumenten op het gebied van de bestrijding van georganiseerde criminaliteit. Deze programma’s en wetgeving raken niet altijd direct de praktijk van decentrale overheden, maar bieden inzicht in de Europese activiteiten op het gebied van openbare orde en veiligheid wat interessant kan zijn voor ambtenaren en bestuurders (vaak burgemeesters) die met deze thema’s werken. 

Kaderbesluit 2008/841/JBZ vormt het algemeen kader van het Europees beleid wat betreft de bestrijding van georganiseerde criminaliteit. Met besluit 2008/615/JBZ beogen de lidstaten de grensoverschrijdende samenwerking wat betreft de bestrijding van terrorisme en grensoverschrijdende criminaliteit te intensiveren. Het gaat daarbij voornamelijk om de informatie-uitwisseling tussen instanties die belast zijn met het voorkomen en opsporen van strafbare feiten.

De EU-lidstaten beseften dat, om een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te realiseren, de uitlevering van verdachten of veroordeelden tussen de lidstaten moest worden afgeschaft en vervangen door een nieuwe regeling van overlevering tussen de rechterlijke autoriteiten met het oog op de tenuitvoerlegging van strafrechtelijke beslissingen en vervolging. Dit is vastgelegd in kaderbesluit 2002/584/JBZ betreffende het Europees aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten. In 2003 is een Groenboek gepresenteerd dat als doel heeft na te gaan wat de gemeenschappelijke minimumnormen zouden kunnen zijn  voor procedurele waarborgen voor verdachten in strafzaken in de hele Unie. In 2009 is een resolutie van de Raad gepresenteerd over een routekaart ter versterking van de procedurele rechten van verdachten en beklaagden in strafprocedures in de EU. De routekaart vormt de basis voor verdere actie op dit gebied.

Voor de periode 2007 - 2013 is een aantal programma’s vastgesteld die zien op de versterking van de grondrechten (programma ‘Grondrechten en burgerschap’), de preventie en bestrijding van de georganiseerde criminaliteit (programma ‘Preventie en bestrijding criminaliteit’), en de bevordering van de justitiële samenwerking in burgerzaken (programma ‘Civiel recht’). Verordening nr. 743/2002 vormt het algemeen kader voor activiteiten ter vereenvoudiging van Europese justitiële samenwerking in burgerlijke zaken.