Pas vanaf de jaren ’90 behoort de sociale politiek tot de gezamenlijke bevoegdheid van de Europese Gemeenschap en de lidstaten. Na verdragswijzigingen van Maastricht en Amsterdam (Titel X artikelen 151-161 VWEU, voormalig Titel XI, Artikelen 136-145 EG-Verdrag) werden de volgende artikelen opgenomen:

Artikel 151 en 152 VWEU (voormalig art. 136 EG): De sociale politiek behoort tot de gezamenlijke bevoegdheid van de Europese Gemeenschap en de lidstaten.

Artikel 153 VWEU (voormalig art. 137 EG): De Raad kan door middel van richtlijnen met gekwalificeerde meerderheid maatregelen nemen op de volgende gebieden:
- gezondheid en veiligheid van de werknemers;
- arbeidsvoorwaarden en sociale zekerheid en sociale bescherming van de werknemers;
- integratie van personen die van de arbeidsmarkt zijn uitgesloten;
- informatie en consultatie van de werknemers, en
- gelijkheid van mannen en vrouwen wat hun kansen en behandeling betreft.

In dit dossier wordt onder de verschillende termen nader ingegaan op de afzonderlijke communautaire initiatieven.