Inkopers van decentrale overheden zullen in groeiende mate te maken krijgen met de noodzaak van duurzaam inkopen en aanbesteden. De termen 'groen' of 'schoon' worden ook wel voor deze praktijk gehanteerd. In artikel 26 van de Aanbestedingsrichtlijn 2004/18 staat de mogelijkheid voor (ook decentrale) overheden om zogenaamde bijzondere voorwaarden te bepalen waaronder de opdracht kan worden uitgevoerd. Deze bijzondere voorwaarden zijn het stellen van sociale- of milieucriteria. Met betrekking tot milieucriteria is er in 2001 een interpretatieve mededeling verschenen over het integreren van milieu in het aanbestedingsproces (COM 2001/274).

Handvatten voor overheden
In 2005 is het handboek ‘Groen kopen’ van de Europese Commissie verschenen en in 2008 heeft de Commissie een speciale website over groen aanbesteden gelanceerd. De VNG heeft op 11 september 2008 de handreiking 'Aan de slag met duurzaam inkopen' uitgebracht voor iedereen binnen een gemeente die betrokken is bij duurzaam inkopen, zowel beleidsmatig als bij de uitvoering. De handreiking helpt inkopers, raadsleden, collegeleden en anderen die graag draagvlak voor duurzaam inkopen willen creeren binnen de gemeente. De handreiking geeft aan op welke manier het verankerd kan worden in de organisatie en hierbij worden voorbeelden gegeven uit de praktijk. Op het Platform Duurzame Overheden is recente informatiete vinden en zijn praktijkvoorbeelden beschikbaar voor gemeenten.

Mededeling Groen Aanbesteden
In de Mededeling (COM(2008) 400) over groen aanbesteden stelt de Commissie voor aan lidstaten, het Europees Parlement en de Raad om groen aanbesteden meer en volgens een voorgestelde benadering te promoten. Het doel van de Mededeling over groen aanbesteden is om lidstaten aan te moedigen tot het vrijwillig vaststellen van een raamwerk om aanbesteding van leveringen en diensten met de minste impact op het milieu gedurende hun gehele levenscyclus, te verzekeren. De Mededeling ziet op alle aanbestedingsprocedures. Groen aanbesteden dient te worden gebruikt om innovatie in milieutechnologie, producten en diensten te stimuleren. De mededeling maakt onderdeel uit van het Actieplan duurzame consumptie, productie en industrie. Het Actieplan somt 3 terreinen op waarop de Commissie actie wil ondernemen: een nieuw productenbeleid, het promoten van duurzame productie en internationale, duurzame consumptie en productie.

Duurzame criteria
In Nederland zijn in opdracht van VROM door Agentschap NL (voorheen SenterNovem) criteria opgesteld voor 45 productgroepen in tien prioritaire sectoren (bouw, voedsel en cateringdiensten, transport(diensten), energie, kantoorapparatuur en computers, kleding, uniformen en ander textiel, papier en printdiensten, meubels, schoonmaakproducten en -diensten en apparatuur gebruikt in de zorgsector). De criteria zijn zowel gebaseerd op bestaande, geschikte Europese en nationale Eco-labels als op informatie die wordt gevraagd bij belanghebbenden uit de industriele en civiele maatschappij.

De Europese Commissie heeft voor acht productgroepen niet-verplichte criteria opgesteld die zijn bedoeld als leidraad. Deze zijn opgesteld na afloop van een brede consultatie die in augustus 2009 werd beëindigd. De acht categorieën betreffen warmte-isolatie, harde vloerbedekking, mobiele telefoons, verkeersborden en het onderhoud aan wegen, straatverlichting en verkeerslichten, ramen, wandbeplating en gecombineerde warmte en energie. Aanvankelijk was het de bedoeling voor tien productgroepen duurzame criteria op te stellen. Echter, voor twee categorieën, te weten boilers/airconditioning en warmtepompen, is dit tot nader orde uitgesteld. De Commissie heeft laten weten voor deze productgroepen nadere voorschriften over ecodesign en aanvullende eisen op het gebied van energielabels af te wachten.

Richtlijn schone en energiezuinige wegvoertuigen 2009/33/EG
Het doel van de richtlijn is het bevorderen van de markt voor schone en energiezuinige voertuigen en het verbeteren van de bijdrage van de vervoerssector aan het milieu-, klimaat- en energiebeleid van de EU. De rechtsgrond van deze richtlijn is milieubescherming en niet interne markt. De richtlijn bepaalt dat aanbestedende diensten, aanbestedende entiteiten en bepaalde exploitanten bij de aankoop van wegvoertuigen rekening houden moeten met energie- en milieueffecten tijdens de volledige levensduur. Dit is inclusief energieverbruik en CO2 -uitstoot en de uitstoot van bepaalde verontreinigende stoffen. Leer hier verder.

Meer informatie
Website PIANOo over duurzaam inkopen en aanbesteden
Website VNG over duurzaam inkopen 
Website Agentschap NL over duurzaam inkopen 
Website Europese Commissie over groen aanbesteden (Green Public Procurement) 
Dossier klimaat, energie en duurzaamheid van Europa decentraal
Dossier Aanbestedingen/Duurzaam van Europa decentraal