HomeDossiersKlimaat, energie en duurzaamheidWet- en regelgevingHernieuwbare energie

Klimaat, energie en duurzaamheid

Voorpagina Wet- en regelgeving Info&Service
 

Hernieuwbare energie

09-01-2012
Hernieuwbare energie BELANG DEC
Vanwege de ruimtelijke consequenties van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen en de snelle ontwikkelingen op dit gebied is Europese regelgeving van belang voor gemeenten en provincies. Regels hebben consequenties voor bijvoorbeeld de plaatsing van windmolens, biomassacentrales en zonnecellen.

Verder stelt de Europese regelgeving een nationaal streefcijfer voor het aandeel energie uit hernieuwbare bronnen verplicht. De inspanningen van lokale en regionale overheden zijn onmisbaar om dit streefcijfer te halen.

Tot slot stelt de richtlijn het opstellen van nationale actieplannen verplicht. Het Nederlandse actieplan sluit aan bij bestaand beleid en convenanten zoals de klimaatakkoorden tussen rijk en decentrale overheden.
10-01-2012
Hernieuwbare energie BELEID
Beleid
In het Werkingverdrag van de Europese Unie (VWEU) is er voor het eerst een afzonderlijke titel v
oor energie opgenomen, titel XXI. Volgens artikel 194 is het Europese energiebeleid erop gericht de werking van de energiemarkt en de continuïteit van de energievoorziening te waarborgen. Ook bevordert het beleid de interconnectie van energienetwerken. Relevant voor decentrale
overheden is de stimulerende rol die de Unie is toebedeeld op het gebied van energie-efficiëntie, energiebesparing en de ontwikkeling van nieuwe en duurzame energie.

EU2020: Kerninitiatief Efficiënt gebruik van hulpbronnen
Het kerninitiatief (of flagship initiative) "Efficiënt gebruik van hulpbronnen" uit de EU2020 strategie moet eraan bijdragen  om economische groei los te koppelen van het gebruik van hulpbronnen. Ook moet het initiatief de overgang naar een koolstofarme economie bevorderen, het gebruik van hernieuwbare energie opvoeren en de vervoersector moderniseren. Tot slot streeft het flagship naar een grotere energie-efficiëntie.

20-20-20 doelen
Zo hebben Europese lidstaten zich aan de volgende 20-20-20 klimaat- en energiedoelen gecommitteerd:
  • de broeikasgasemissies moeten met tenminste 20% zijn verminderd ten opzichte van 1990;
  • het aandeel hernieuwbare energie moet 20% van het totale EU-energiegebruik zijn;
  • het aandeel biobrandstoffen moet 10% van het totale EU-verbruik van benzine en diesel in de vervoersector zijn.
Klimaat- en Energiepakket
Sinds de Europese Raad van 2007, waar de 20-20-20 doelstellingen werden vastgesteld, is een grote hoeveelheid Europese wet- en regelgeving op het gebied van klimaatmitigatie aangenomen. Deze wet- en regelgeving is onderdeel van het Europese Klimaat- en Energiepakket.

Recent beleid: energie, duurzame economie en energietransitie
Recent verschenen verschillende beleidsdocumenten van de Europese Commissie op het terrein van duurzame energie:
  • Op 13 december 2011 zal de Commissie de Energie Roadmap presenteren. Het concept lekte uit in oktober. Deze roadmap blijkt te bestaan uit diverse scenario's. De plannen rekenen een aantal mogelijke oplossingen door om de CO2-uitstoot in 2050 met 80 procent te verminderen ten opzichte van 1990. Hieruit blijkt dat de Commissie overweegt om een EU-streefcijfer voor hernieuwbare energie voor 2030 in te stellen. Het concept stelt ook andere tussentijdse doelstellingen, bijvoorbeeld voor energie-efficiëntie en koolstof-opslag (CCS), om hiermee de realisatie van de 2050 koolstofvrij doelen kracht bij te zetten. Het energieverbruik daalt in 2050 in alle scenario's, terwijl de prijzen van elektriciteit stijgen.
  • In september 2011 presenteerde de Commissie een wegwijzer voor een duurzame economie: de Roadmap voor een energie-efficiënt Europa (Roadmap for a Resource Efficient Europe). Het stappenplan betreft een agenda voor concurrentievermogen en groei die gebaseerd is op een lager verbruik van hulpbronnen bij de productie en het verbruik van goederen. In de Roadmap worden instrumenten en indicatoren voorgesteld die als leidraad kunnen fungeren bij het nemen van maatregelen op Europees en nationaal niveau.
  • In maart 2011 verscheen de visie van de Commissie op energietransitie: de Roadmap energietransitie 2050 (Low Carbon Economy 2050 Roadmap). De Commissie streeft naar 80% tot 95% minder broeikasgasuitstoot in 2050. Om dit te bereiken zet de Commissie in op de uitbouw van duurzame energie, CCS en kernenergie. Zoals in dossier 10.7 van de IPO-KEM/KMR matrix staat te lezen, stelt de Roadmap dat een verscherping van de CO2-doelstelling in 2020 de meest kosteffectieve weg is. Ook overweegt de Commissie voorstellen om het Europese emissiehandelssysteem (ETS) aan te scherpen. Het aantal emissierechten zou moeten worden verminderd, waardoor de prijs van CO2 stijgt.

Groen Aanbesteden en subsidies
Een van de maatregelen van de Europese Commissie uit de Roadmap energietransitie is het stimuleren van groene overheidsaanbestedingen. Daarnaast worden EU-subsidies mede afhankelijk van duurzaamheidscriteria en zullen zij meer gericht worden op grensoverschrijdende 'groene' onderzoeks -en ontwikkelingsprojecten. Om de klimaatdoelstellingen te bereiken is namelijk veel onderzoek en innovatie nodig. Ook wil de Commissie dat burgers en overheden de juiste prikkels krijgen om de meest grondstofvriendelijke producten en diensten te kopen. Overheden worden daarom gestimuleerd de belastingdruk te verschuiven van arbeid naar vervuiling en hulpbronnengebruik. Verder moeten bedrijven worden gestimuleerd om deze grondstofvriendelijke producten en diensten aan te bieden. De minst milieuvriendelijke producten worden simpelweg verboden.
 
10-01-2012
Hernieuwbare energie W&R
Wet- en regelgeving: Richtlijn hernieuwbare energie
De Richtlijn hernieuwbare energie (2009/28/EG) is een van de wetgevende maatregelen die ertoe moeten leiden dat de EU2020 doelen worden bereikt. De richtlijn stelt een gemeenschappelijk kader vast voor het bevorderen van energie uit hernieuwbare bronnen. Met de nieuwe richtlijn worden richtlijnen 2003/30/EG en 2001/77/EG gewijzigd en ingetrokken.

Doel richtlijn
Met deze richtlijn stellen de lidstaten zich ten doel om het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in het totale energieverbruik tot 20% te verhogen in 2020, met behulp van bindende doelstellingen voor elke lidstaat. Voor Nederland is het aandeel in 2020 gesteld op 14%. In 2005 lag dat aandeel rond 2,4%.

Streefcijfers en criteria
Ook worden bindende nationale streefcijfers vastgesteld voor het totale aandeel van energie uit hernieuwbare bronnen in het bruto-eindverbruik van energie en voor het aandeel in het vervoer. Ook bevat de richtlijn duurzaamheidscriteria voor biobrandstoffen en vloeibare biomassa.

Daarnaast stelt de richtlijn regels voor: 
  • de statistische overdracht tussen lidstaten;
  • gezamenlijke projecten tussen lidstaten onderling en met derde landen;
  • garanties van oorsprong;
  • administratieve procedures;
  • voorlichting en opleiding;
  • toegang tot het elektriciteitsnet voor energie uit hernieuwbare bronnen.
Staatssteun
Tot slot noemt de richtlijn steunregelingen expliciet als mogelijkheid om het gebruik van hernieuwbare energie te bevorderen. Daarbij moeten overheden rekening houden met de Europese staatssteunregelgeving.

Belangrijke data
Deadline omzetting: 5 december 2010
Voorstel op grond waarvan elektrische voertuigen meetellen: 31 december 2011
Voorstel berekening van de bijdrage van waterstof: 31 december 2011
Eerste voortgangsverslag: 31 december 2011
Om de twee jaar op 31 december een voortgangsverslag
Zesde en laatste voortgangsverslag: 31 december 2021

Comitologie  
De Commissie wordt bijgestaan door een raadgevend comité en een regelgevend comité. Het regelgevend Comité voor de duurzaamheid van biobrandstof en vloeibare biomassa is betrokken bij het wijzigen van bijlagen waarin technische specificaties voor biobrandstoffen en de oorsprong van biobrandstoffen zijn opgenomen. Het raadgevend Comité voor hernieuwbare energiebronnen is betrokken bij:
  • het opstellen van uitvoeringsregels met betrekking tot het meetellen van duurzame elektriciteit van productie-installaties die in 2020 nog in aanbouw zijn;
  • het opstellen van criteria ten aanzien van graslanden met een hoge biodiversiteit;
  • de besluitvorming ten aanzien van overeenkomsten waaruit blijkt dat biobrandstoffen voldoen aan de duurzaamheidscriteria.
Implementatie in Nederland
De ministeries van I&M en EL&I zijn verantwoordelijk voor de implementatie. De richtlijn is omgezet middels een wijziging van de Wet milieubeheer, de Wet op de economische delicten en een kleine wijziging van de Elektriciteitswet 1998. De Eerste Kamer heeft op 22 maart 2010 ingestemd met het wetsvoorstel. Met de implementatie is ook de richtlijn schone en energiezuinige wegvoertuigen en de biobrandstoffenrichtlijn omgezet in nationale wetgeving. De wet van 24 maart 2011 ter (gedeeltelijke) implementatie van richtlijnen 2009/28/EG, 2009/30/EG en 2009/33/EG is op 8 april 2011 gepubliceerd (Stb. 163) en trad op 9 april in werking.

Hiernaast vindt een wijziging van het Besluit biobrandstoffen wegverkeer 2007 plaats om een zwaardere weging van tweede generatie biobrandstoffen te bereiken. 
10-01-2012
Hernieuwbare energie LINKS
Links
Kerninitatief EU2020 resource efficiënt Europe
Europa decentraal over EU2020
Europese Commissie over Roadmap low-carbon economy 2050
Roadmap low-carbon economy 2050 
Europa NU over de richtlijn hernieuwbare energie
Europa decentraal, dossier staatssteun en milieu
Agentschap NL over duurzame energieproductie
Wersus
EWEA The European Wind Energy Association
European Climate Foundation
EREC