HomeDossiersMilieuWet- en regelgevingWaterbeheer en Blueprint Water

Milieu

Voorpagina Wet- en regelgeving Jurisprudentie Praktijk Info&Service
 

Waterbeheer en Blueprint Water

05-01-2012
Waterbeheer BELANG DEC
Waterbeleid is een van de prioriteiten van de Europese Commissie. Zo staat het jaar 2012 in het teken van water. Dat jaar presenteert de Europese Commissie een nieuwe strategie voor waterbeleid, de Blueprint to Safeguard Europe’s Water. Deze strategie kan grote gevolgen hebben voor decentrale overheden. De koepelorganisaties van de decentrale overheden (VNG, IPO en de Unie van Waterschappen) volgen de totstandkoming van de Blueprint en de evaluaties, die hieraan ten grondslag liggen, dan ook nauwgezet.

De uitvoering van het huidige, Europese waterbeleid en -regelgeving vraagt een grote inspanning van decentrale overheden die een rol spelen in het waterbeheer. De Kaderrichtlijn Water (KRW) heeft ten eerste grote invloed gehad op de nationale regelgeving voor water. Decentrale overheden moeten er volgens de Kaderrichtlijn Water (KRW) bovendien zelf voor zorgen dat het oppervlaktewater in 2015 voldoet aan de gestelde normen voor chemische stoffen en aan ecologische doelstellingen.  
05-01-2012
Waterbeheer BELEID
Blueprint water
In 2010 rapporteerde het European Environment Agency dat het bereiken van de Europese beleidsdoelen voor water ver van zeker was. Zowel oude als nieuwe knelpunten vormden een uitdaging voor het behalen van deze doelen.

Daarom werkt DG Environment aan een nieuwe strategie om de Europese watervoorraden te beschermen, de Blueprint to Safeguard Europe’s Water. Deze Blueprint heeft tot doel een goede waterkwaliteit te waarborgen in voldoende hoeveelheden voor alle (legale) gebruiksdoeleinden.

Tijdpad Blueprint
De blauwdruk verschijnt in 2012, het Jaar van het Water. De Blueprint loopt tot 2020, omdat het plan nauw is gerelateerd aan de EU2020 strategie en de Resource Efficiency Roadmap.

Evaluatie Europees waterbeleid
DG Environment voert hiertoe een evaluatie uit van het Europese waterbeleid. Op basis hiervan zullen opties voor adaptatiestrategieën worden ontwikkeld en een lijst met prioritaire acties op Europees niveau. De evaluatie is gebaseerd op vier pijlers: 
1) evaluatie van de beheersplannen voor stroomgebieden onder de Kaderrichtlijn Water
2) evaluatie en herziening van Europees beleid om waterschaarste, waterkwetsbaarheid en droogtes aan te pakken. In dossier 4.4 van de IPO-KEM/KMR matrix vind u de vier elementen waaruit deze evaluatie bestaat.
3) evaluatie van de kwetsbaarheid van de waterreserves als gevolg van klimaatverandering en andere menselijke impact;
4) evaluatie van het hele Europese waterbeleid, de Fitness Check Roadmap.

Fitness Check
De laatste stap is bedoeld als bouwsteen voor de Blueprint. Het doel van de Fitness Check is om de effectiviteit van beleidsmaatregelen te beoordelen en in beeld te brengen welke maatregelen er nog genomen moeten worden om de doelstellingen van het Europese waterbeleid te bereiken. In 2010 zijn pilots gestart op vier terreinen: milieu, transport, werkgelegenheid, sociaal en industrieel beleid.

Zoetwater als pilot
Binnen milieu is de bescherming van zoetwaterbronnen geselecteerd als pilot. Er wordt worden gekeken naar de uitvoerbaarheid van de waterwetgeving technisch en administratief vlak. De Commissie evalueert hiertoe de (mate van) implementatie van:
- Kaderrichtlijn Water
- Richtlijn stedelijk afvalwater
- Nitraatrichtlijn
- Grondwaterrrichtlijn
- Richtlijn inzake milieukwaliteitsnormen op het gebied van het waterbeleid (o.a. prioritaire stoffen)
- Hoogwaterrichtlijn.

Ook kijkt de Commissie naar niet-legislatieve onderwerpen zoals de Mededeling inzake waterschaarste en droogte en het werkdocument inzake Klimaatverandering en water, Kustgebieden en Marine Aangelegenheden.

Tijdpad Fitness Check
Na publieke consultaties in 2011 verwacht de Commissie begin 2012 de uitkomsten van de Fitness Check te kunnen presenteren. 
 
05-01-2012
Waterbeheer W&R
Wet- en regelgeving: Kaderrichtlijn Water 
In 2000 heeft de Commissie het initiatief genomen voor de Kaderrichtlijn Water (KRW, 2000/60/EG).
De Kaderrichtlijn Water beoogt het Europese waterbeleid transparanter en doeltreffender te maken. De richtlijn biedt daarom een samenhangend wettelijk kader voor het waterbeheer, waarbij recht wordt gedaan aan het subsidiariteitsbeginsel.

De KRW is daarnaast bedoeld om te voldoen aan de verplichtingen die voortvloeien uit een aantal internationale verdragen. Het belangrijkste is het Verdrag van Helsinki uit 1992, dat ziet op de bescherming van grensoverschrijdende waterlopen en internationale meren.

Vervallen richtlijnen
Een nieuw kader was nodig: de Europese waterregelgeving was voorheen een lappendeken van verschillende richtlijnen, waarbij de onderlinge samenhang niet altijd duidelijk was.

De KRW is in de plaats gekomen van een groot aantal oude Europese waterrichtlijnen die stapsgewijs vervallen:

- in 2007 zijn de richtlijnen inzake kwaliteitsnormen, controle en meet- en analysemethoden van zoet oppervlaktewater vervallen
- ook de beschikking die een systeem voor de uitwisseling van informatie over de kwaliteit van rivieren en waterlopen omvatte, verviel in 2007
- de richtlijn die het lozen van kwik regelt vervalt eind 2012
- in 2013 vervallen de richtlijnen met betrekking tot zoet water geschikt voor het leven van vissen; water geschikt voor het leven van schelpdieren; en de richtlijnen die de bescherming van het aquatisch milieu en het grondwater regelen wat betreft andere gevaarlijke stoffen dan prioritaire stoffen, persistente organische verontreinigende stoffen (POP), kwik en nitraat.

In deze tabel vind u de belangrijkste data voor de inwerkingtreding van de KRW en het vervallen van richtlijnen.

Doelen KRW
Doel van de richtlijn is de bescherming en verbetering van alle wateren binnen de Europese Gemeenschap. Hieronder valt zowel oppervlaktewater, grondwater, overgangswater en kustwater. Deze bescherming vindt plaats door het gehele watersysteem per stroomgebied te beheren. Een stroomgebied is het gehele gebied dat op een bepaalde rivier afwatert en elk stroomgebied omvat delen van meerdere lidstaten.

De KRW verplicht de lidstaten om het beheer van het grond- en oppervlaktewater zodanig aan te pakken dat in 2015 alle wateren voldoen aan strenge ecologische kwaliteitscriteria en in zogenaamde 'goede toestand' verkeren. Bovendien moet het gebruik van water tegen die tijd duurzaam zijn en moeten de watersystemen zo zijn ingericht dat de risico's van overstromingen en droogte minimaal zijn.

Dochterrichtlijnen en richtsnoeren

De KRW heeft twee dochterrichtlijnen: de Grondwaterrichtlijn en de Richtlijn prioritaire stoffen. Op basis van de KRW en comitologie is ook een groot aantal richtsnoeren verschenen (zie Helpdeskwater KRW en guidances en Circa).

Consequenties KRW voor decentrale overheden
Decentrale overheden in Nederland hebben binnen de stroomgebieden te maken met beschermde gebieden waar andere Europese richtlijnen van toepassing zijn, zoals de Vogel- en Habitatrichtlijn. Dan geldt de Europese richtlijn met de strengste eisen. In Nederland ligt de nadruk op de afstemming van de KRW en Natura 2000-gebieden. Prioriteit wordt gegeven aan die gebieden waar het op tijd realiseren van watercondities essentieel is voor het behoud en de bescherming van natuurwaarden.

Uit de KRW komen verder een aantal concrete verplichtingen voort:
  • het opstellen van stroomgebiedbeheersplannen in samenwerking met andere landen binnen het stroomgebied;
  • het vaststellen van ecologische doelstellingen voor het oppervlaktewater;
  • het verrichten van metingen;
  • een verplichting tot onderzoek en toetsing als niet aan eisen van artikel 4 wordt voldaan.
Dit laatste houdt het volgende in: als uit monitorings- of andere gegevens blijkt dat er (vermoedelijk) niet aan de eisen van artikel 4 wordt voldaan, moeten de lidstaten (en dus de decentrale overheden) ervoor zorgen dat de oorzaken worden onderzocht. Overheden moeten dan de vergunningen en toestemmingen waar nodig herzien, de monitoringsprogramma's toetsen en eventueel aanvullende maatregelen treffen.

Implementatie in Nederland
Als gevolg van de inwerkingtreding van de KRW zijn in Nederland een flink aantal wetten, besluiten en regelingen gewijzigd:
Het ministerie van I&M en het ministerie van EL&I waren verantwoordelijk voor de implementatie van de KRW. 
05-01-2012
Waterbeheer STANDPUNTEN
Standpunten van de koepels
Ten tijde van de onderhandeling over de KRW hebben de Unie van Waterschappen en de VNG standpunten geformuleerd over het voorstel voor een KRW.
05-01-2012
Waterbeheer PUB
Publicaties
H.J.M. Havekes; H.F.M.W. Rijswick, Waterrecht in Nederland (2010, Kluwer)
05-01-2012
Waterbeheer LINKS
Links
Helpdeskwater en KRW en de links naar meer relevante websites
Europese Commissie
, DG Environment over de KRW
Europese Commissie
over de Blueprint Water
Rijksoverheid over waterkwaliteit
Unie van Waterschappen met standpunt over KRW
VNG over water
VEWIN met standpunt over KRW
STOWA, Stichting toegepast onderzoek waterbeheer
SCADplus