Decentrale overheden spelen een belangrijke rol in het afvalbeheer. Gemeenten kunnen – binnen de kaders van het landelijk beleid – hun eigen beleid voor afvalpreventie en –scheiding ontwikkelen. Ongeveer 60-70% van de Nederlandse afvalregelgeving is gebaseerd op verordeningen en richtlijnen van de Europese Commissie.

Europees afvalbeleid
Vanwege de hoge afvalproductie neemt de roep om meer recyclage toe. Daarom heeft de Commissie haar afvalbeleid en –regelgeving herzien. De herziening van de Kaderrichtlijn afvalstoffen maakt deel uit van de uitvoering van de Thematische Strategie voor Afvalpreventie en –recycling. Deze afvalstrategie maakt weer deel uit van het MAP6.

Het doel van het Europese afvalbeleid, is vermindering van negatieve milieueffecten, die afvalstoffen gedurende de volledige levenscyclus – productie, recycling, verwijdering – veroorzaken.

Doelstellingen hergebruik
In 2020 moet 50% van al het papier, metaal, glas en soortgelijken voorwerpen in Europese huishoudens worden gerecycled. Nu is dat 27%. In dat jaar moet ook 70% van het ongevaarlijke bouw- en sloopafval worden gerecycled.

Nederlands afvalbeleid
Preventie staat voorop in het Nederlandse afvalbeleid. Als afval toch ontstaat, moet het een nuttige toepassing krijgen. Lukt dit niet, dan wordt afval verwijderd door verbranding of storting.

Met milieuvergunningen kunnen gemeentes en provincies eisen stellen aan afvalscheiding en –preventie.

Staatssteun
Het Europese afvalbeleid is erop gericht om instellingen individuele prikkels te geven. Daarom kan er staatssteun worden verleend aan afvalproducenten en –ondernemingen afval van andere ondernemingen beheren of hergebruiken. Er is ook staatssteun mogelijk voor de sanering van verontreinigde terreinen, als de saneringskosten hoger zijn dan de daaruit voorvloeiende waardevermeerdering van het terrein.

Meer informatie
Dossier Staatssteun Milieu

Wet- en regelgeving

Op 22 november 2008 is de Kaderrichtlijn Afvalstoffen gepubliceerd. Deze moest uiterlijk op 12 december 2010 in nationale wet- en regelgeving geïmplementeerd zijn. In deze richtlijn is meer duidelijkheid over definities en meer verdieping over onder andere recycling, terugwinning en inzameling. De richtlijn is een versimpeling van de richtlijn uit 1975 en vervangt twee richtlijnen over gevaarlijk afval en afvalolie.

Op 8 juni 2010 is het wetsvoorstel ter implementatie van de richtlijn gepubliceerd. De Wet milieubeheer, de Wet belastingen op milieugrondslag en de Wet op economische delicten zijn hiertoe gewijzigd. Op 1 februari 2011 is het wetsvoorstel voor aanpassing van de Wet milieubeheer door de Eerste Kamer aangenomen.

Nationale regelgeving
De Nederlandse afvalregelgeving is vastgelegd in hoofdstuk 10 Wet milieubeheer. Veel onderwerpen worden daarnaast geregeld in Algemene Maatregelen van Bestuur, provinciale milieuverordeningen of gemeentelijke afvalstoffenverordeningen.

Afvalpreventie
Decentrale overheden hebben zich ingezet voor het behartigen van gemeenschappelijke belangen. Onder andere hierdoor zijn de doelstellingen voor preventie en hergebruik ambitieus en haalbaar. Er is veel nadruk komen te liggen op afvalpreventie

Afvalverbranding
Afvalverbranding die energie oplevert, wordt voortaan aangemerkt als een vorm van hergebruik. Sommige vormen van afval worden niet meer als afval aangemerkt, maar als secundaire grondstof. Ook is er een afvalhiërarchie aangebracht: preventie, hergebruik, recyclage, andere nuttige toepassingen, veilige en milieuvriendelijke verwijdering ter vermindering van de productie van afval.

Lidstaten moeten afvalmanagement plannen en afvalpreventie programma’s opstellen. Eind 2014 wordt er, als het nodig is, een nieuw artikel over afvalpreventie opgesteld.

Voorschriften decentrale overheden
De volgende richtlijnen bevatten voorschriften die van belang zijn voor decentrale overheden:

Milieu kaderrichtlijn afvalstoffen links

SenterNovem, uitvoering van afvalbeheer
Rijksoverheid, over afval
Afval online, nieuws voor afvalsector
Beheer afvalstoffen, overzicht Europese wetgeving
Europese Commissie, over afval
Kaderrichtlijn afvalstoffen