Cultuur, onderwijs en jeugd

Decentrale overheden hebben lokale en regionale verantwoordelijkheden op het gebied van onderwijs, cultuur, jeugd en sport. Met hun activiteiten kunnen zij aansluiten bij de Europese doelstellingen.

Europese programma’s

Decentrale overheden kunnen ook deelnemen aan Europese programma’s. Het programma Creative Europe (2014-2020) is hier een voorbeeld van. Door zich hierbij aan te sluiten kunnen overheden, samen met culturele instellingen in de gemeente/regio en andere (internationale) partners, Europese culturele projecten ondersteunen. De voorwaarde van dit programma is dat de projecten niet winstgevend zijn en uitsluitend publieksgericht. Het budget voor de periode van 7 jaar bedraagt 1.462 miljard euro. Het huidige programma is de opvolger van het programma Cultuur (2007-2013).

Rol EU

Volgens art. 6 VWEU kan de EU lidstaten ondersteunen, coördineren en aanvullen op het gebied van onderwijs, cultuur, jeugd en sport. Art. 165, 166 en 167 geven aan dat de EU vooral door middel van samenwerking en subsidiering bijdraagt aan de ontwikkeling van deze gebieden. Daarom is er een aantal plannen opgesteld, waaronder subsidiëringprogramma’s.

Beleid

Cultuur
EU2020 strategie

Met de EU2020 strategie wil de EU een slimme, duurzame en inclusieve economie creëren. Er is weinig aandacht voor de bijdrage van cultuur aan deze doelstelling. In 2011 concludeerde de Europese Raad hoe cultuur kan bijdragen aan de groei van de EU. Daarbij wordt herinnerd aan de Digitale Agenda, waarin het belang van cultuur online wordt onderstreept.

Bijdrage EU2020

Cultuur kan een belangrijke bijdrage leveren aan de EU2020 strategie, bijvoorbeeld door:

– Slimme groei: cultuur kan werkgelegenheid creëren en via onderwijs bijdragen aan een goedgeschoolde beroepsbevolking;
– Duurzame groei: het digitaliseren van culturele inhoud, zodat iedereen er online bij kan;
– Inclusieve groei: het bevorderen van de interculturele dialoog.

Europese Agenda cultuur

In een Mededeling (2007) vormde de Europese Commissie de ‘Europese Agenda voor cultuur’. Voor de periode 2011-2014 is er een werkdocument Europese Agenda voor Cultuur opgesteld. Hierin worden alle betrokkenen, waaronder decentrale overheden, gevraagd om binnen hun bevoegdheden de doelstellingen van de Agenda te verwezenlijken. Dit kunnen zij doen door:

– Het culturele beleid verder te ontwikkelen;
– Gezamenlijke activiteiten te ontplooien;
– De mogelijkheden van EU-financiering te verkennen.

Rol decentrale overheden

Decentrale overheden kunnen bijvoorbeeld een rol spelen bij de ontwikkeling en instandhouding van cultuur op lokaal en regionaal niveau. Zo kunnen zij het cultureel erfgoed beschermen en cultuurtoerisme bevorderen.

Groenboek culturele en creatieve industrieën

In april 2010 publiceerde de Commissie een Groenboek over de culturele en creatieve industrieën (CCI). De creatieve bedrijfstak kan beter benut worden voor de economie, cultuur een maatschappij in de EU. De rol van CCI’s in de maatschappij wordt onderschat.

CCI’s kunnen bijdragen aan lokale economieën, door digitale diensten en netwerken van inhoud (e-Content) te voorzien. Ook dragen ze bij aan verdere ontwikkeling van ICT, innovatie en een innovatievriendelijk klimaat.

Met het Groenboek wil de Commissie bewustzijn creëren over het belang van CCI’s in de economie van lidstaten. Lees hier de reactie van Nederland op het Groenboek.

Education, Audiovisual and Culture Executive Agency

Het Education, Audiovisual and Culture Executive Agency (EACEA) is door de Commissie opgericht en beheert bepaalde onderdelen van de EU-programma’s op het gebied van educatie, cultuur, burgerschap, jeugd en audiovisuele media. Het programma Cultuur valt hier ook onder.

Jeugd
Jeugd in Actie programma

Het Jeugd in Actie programma loopt van 2007-2013. Het programma richt zich op het ontwikkelen van verantwoordelijkheidsgevoel, initiatief, maatschappelijke participatie en actieve deelname op lokaal, nationaal en Europees niveau. Het programma bestaat uit vijf onderdelen:

1. Jeugd voor Europa (actieve maatschappelijke deelname van jongeren, door het ondersteunen van uitwisselingen, mobiliteit en initiatieven voor jongeren);
2. Europese Vrijwilligersservice (individuele of collectieve vrijwilligersprojecten);
3. Jeugd van de wereld (actieve deelname aan projecten met buurlanden in de uitgebreide EU);
4. Jeugdwerkers (helpt jeugdorganisaties die actief zijn op Europees niveau bij het ontwikkelen van uitwisselingen en opleidingen voor jeugdwerkers en bij projecten die innovatie stimuleren via samenwerking met regionale en lokale entiteiten);
5. Ondersteuning voor beleidssamenwerking op het gebied van jeugd.

Witboek nieuw elan Europa’s jeugd

Het Witboek ‘Een nieuw elan voor Europa’s jeugd’ uit 2001 heeft tot doel verschillende activiteiten van de EU meer toe te spitsen op de jeugd. De aandacht gaat onder andere uit naar onderwijs, werkgelegenheid, beroepsopleidingen en de toegang tot informatietechnologieën.

Kader Europese samenwerking jeugdzaken

In 2002 werd, op basis van het witboek, een kader vastgesteld voor Europese samenwerking voor jeugdbeleid. In 2005 is dit kader aangepast aan de inhoud van het ‘Europees Jeugdpact’, een politiek instrument van de Raad. In 2009 is deze aangepast naar het kader voor Europese samenwerking in jeugdzaken 2010-2018. Het doel is om meer mogelijkheden te creëren voor jongeren in het onderwijs en de arbeidsmarkt.

In een Mededeling van de Commissie uit 2007 wordt ingegaan op het stimuleren van de participatie van jongeren in onderwijs, beroep en maatschappij. De Raad deed in 2008 een aanbeveling over de mobiliteit van jonge vrijwilligers in de EU.

Onderwijs
Taalonderwijs

In art. 22 Handvest van de Grondrechten staat dat de EU de verscheidenheid van taal eerbiedigt. De EU wil Europeanen stimuleren om naast hun moedertaal twee andere talen te leren. Dit is nuttig om volledig te kunnen profiteren van de interne markt en het Europese burgerschap. Europeanen kunnen in andere EU-landen onderwijs volgen of een baan vinden. Bij de stimulatie van het taalonderwijs wordt samengewerkt met decentrale overheden.

EU2020 strategie

De EU2020 strategie kent vijf kerndoelen. Één daarvan is een hoger onderwijsniveau. Het percentage vroegtijdige schoolverlaters moet worden verlaagd naar 10% en het percentage van de jongeren dat hoger onderwijs heeft gevolgd, moet worden verhoogd naar 40%. In Nederland zijn deze doelstellingen gehaald.

Lissabonstrategie en LLP

De Lissabonstrategie uit 2000 moest zorgen voor meer economische groei en werkgelegenheid in de EU. Een belangrijk onderdeel was het idee van ‘een leven lang leren’, omgezet in het Lifelong Learning Programme (LLP). LLP loopt van 2007-2013 en volgt het programma Onderwijs en Opleiding 2010 op.

Door onderwijs- en trainingsmogelijkheden te stimuleren, kunnen EU-burgers zich gedurende hun carrière blijven ontwikkelen. Decentrale overheden kunnen hun beleid aansluiten op het ‘leven lang leren’. Gemeenten kunnen ook deelnemen in Europese onderwijsprogramma’s om kennis en ervaring met andere lidstaten uit te wisselen. Gemeenten kunnen bijvoorbeeld samen met lokale onderwijsinstellingen deelnemen aan verschillende onderdelen van programma’s.

Jurisprudentie

Sport
HvJ, 15 december 1995. Bosman

Zaak C-415/93. In deze zaak bevestigde het Hof dat het beginsel van vrij verkeer van werknemers (art. 39 EG-Verdag, nu art. 45 VWEU) ook voor beroepsvoetballers binnen de EU geldt. Sport moet worden gezien als een economische activiteit (art. 2 EG-Verdrag, nu art. 3 VEU). Om deze reden is sport onderworpen aan het Gemeenschapsrecht en de beginselen van het vrij verkeer.

Nieuws

Commissie presenteert nieuwe mededeling voor steun aan films en audiovisuele werken

De Europese Commissie heeft onlangs een nieuwe mededeling gepresenteerd voor steun aan films en audiovisuele werken. Hierdoor krijgen decentrale overheden meer ruimte om steun te verlenen aan producenten van films en andere audiovisuele werken. Naast steun voor producenten, zijn ook de mogelijkheden voor het steunen van scenarioschrijvers, filmfestivals, distributeurs en bioscopen vergroot.
Lees het volledige bericht

Doe mee in het Europees Jeugd Parlement

Het European Youth Parliament (EYP) vindt dit jaar van 29 mei tot 8 juni plaats in het Franse Caen. Dit internationale forum staat dit jaar in het teken van de herdenking van de 70e verjaardag van D-Day en de Slag om Normandië. Het is een open evenement voor jongeren tussen de 18 en 25 jaar, vanuit Europese lidstaten of landen die deelnamen aan D-Day.

Lees het volledige bericht

EU-prijs voor cultureel erfgoed voor Westfries Museum

Het Westfries Museum in Hoorn heeft de Cultural Heritage Europa Nostra Award 2014 in de wacht gesleept. Het museum kreeg de Europese prijs voor zijn project De Zaak Coen, zo werd op donderdag 20 maart bekendgemaakt. In totaal waren er 27 winnaars, gekozen uit 160 voorgedragen projecten uit 30 landen.
Lees het volledige bericht

Europees Pact voor de Jeugd

De Europese Commissie heeft op 18 november jl. een Europees Pact voor de Jeugd gelanceerd op de Enterprise 2020 Summit. Meer jonge Europeanen moeten aan het werk. Door middel van samenwerkingsverbanden tussen onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven, moet onderwijs gestimuleerd worden en meer werkgelegenheid voor jongeren gecreëerd worden. Decentrale overheden worden opgeroepen om samen te werken met het bedrijfsleven en om actie te ondernemen.
Lees het volledige bericht

Praktijkvragen

Gevolgen nieuwe Eurocommissaris onderwijs, cultuur, jongeren en sport?
Onze gemeentesecretaris heeft vernomen dat er voor het eerst een Eurocommissaris Onderwijs, cultuur, jongeren en sport is benoemd in de Europese Commissie. Ook zou deze commissaris, op het gebied van hoger onderwijs, vooruitstrevende plannen hebben. Klopt dit? En verandert er hierdoor op het gebied van onderwijs veel voor decentrale overheden?

Bekijk het antwoord

Hoe staat de Auteursrichtlijn tegenover krantenartikelen die we gebruiken in onze knipselkrant?
Een dagblad wil dat onze provincie een vergoeding betaalt voor de krantenartikelen die wij gebruiken voor onze knipselkrant. Het blad beroept zich op zijn auteursrecht, dat door hem is voorbehouden in het colofon. Wij denken dat het overnemen van nieuwsberichten gewoon toegestaan is op basis van de ‘persexceptie’ uit art. 15 Auteurswet (Aw). Maar de Europese Auteursrichtlijn, die is geïmplementeerd in de Aw, vermeldt dat overname van nieuwsberichten niet is toegestaan wanneer de rechthebbende het auteursrecht heeft voorbehouden.

Bekijk het antwoord

Kan een financiële bijdrage aan stichtingen voor bijzonder onderwijs worden aangemerkt als staatssteun?
Als gemeente willen wij stichtingen voor bijzonder onderwijs graag financieel ondersteunen. Volgens de Europese regelgeving voor Diensten van Algemeen Economisch Belang (DAEB) vallen diensten voor openbaar onderwijs niet onder de Europese staatssteunregels. Bijzonder onderwijs verschilt echter van openbaar onderwijs. Kan financiering van bijzonder onderwijs, in tegenstelling tot openbaar onderwijs, daarom dan mogelijk wel worden aangemerkt als staatssteun?

Bekijk het antwoord

Wat is de Europese agenda voor cultuur?
Enige tijd geleden is er een ‘Europese agenda voor cultuur’ verschenen. Wat is de stand van zaken met de uitvoering van deze agenda en in hoeverre hebben decentrale overheden hiermee te maken?

Bekijk het antwoord

Wat zijn de gevolgen van de Richtlijn Verweesde werken voor bibliotheken?
Onze bibliotheek is met gemeentelijke steun en rijkssteun bezig (toegang tot) het digitaal aanbod van raadpleegbare en uitleenbare werken te vergroten. De Europese Commissie heeft recent een voorstel gedaan voor een richtlijn voor het gebruik van werken waarvan de auteur niet bekend is of niet kan worden getraceerd. De zogenaamde ‘verweesde werken’. Wat zijn de mogelijke gevolgen hiervan voor bibliotheken?

Bekijk het antwoord

Publicaties

Life Long Learning

Besluit tot vaststelling LLP
Gids voor aanvragers van LLP subsidies

Sport

Witboek sport
Mededeling, over de ontwikkeling van de Europese dimensie van de sport

Wet- en regelgeving

Audiovisueel- en mediabeleid
Richtlijn audiovisuele- en mediadiensten

De huidige Richtlijn audiovisuele mediadiensten is in 2010 vastgesteld. Het doel van de richtlijn is bijdragen aan de gemeenschappelijke interne markt. Vanwege betrokkenheid bij lokale en regionale omroepen, krijgen decentrale overheden met deze richtlijn te maken.

Regels

De regels in de richtlijnen gaan onder andere over het adverteren en de bescherming van minderjarigen bij programma’s op televisie, internet en mobiele telefoon. Ook minimumeisen met betrekking tot uitzendingen en regels over de maximale zendtijd voor overheidsprogramma’s en -reclame staan hierin.

Implementatie in Nederland

Door middel van een wijziging in de Mediawet 2008 is de richtlijn in Nederland geïmplementeerd.