Informatiemaatschappij

Hoewel het internet al een aantal jaar bestaat, blijft de (digitale) technologie zich ontwikkelen. Het is veel makkelijker om online goederen en diensten over de grens op te zoeken. Echter, bedrijven en  (decentrale) overheden kunnen nog niet volop kunnen profiteren van de digitale mogelijkheden die er zijn. De EU heeft verschillende beleidsregels en wetgeving ontwikkeld om deze barrières te verminderen en een digitale eengemaakte markt te creëren.

Wat is een digitale interne markt

Sinds de voltooiing van de interne markt in 1992 is de gemeenschappelijke markt een ruimte zonder binnengrenzen. Goederen, personen, diensten en kapitaal kunnen er vrij circuleren, overeenkomstig de desbetreffende artikelen in het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie.

De digitale interne markt is een markt waar het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal gewaarborgd is, ook op de online, digitale markt. De Europese Commissie wil dat er  naadloos toegang is tot online activiteiten en diensten onder een eerlijke concurrentie. Daarnaast moet er een hoog niveau van consumentenbescherming zijn en moeten persoonsgegevens beschermd worden.

Digitale interne markt strategie

Op 6 mei 2015 heeft de Europese Commissie een digitale interne markt strategie aangenomen. Het doel van deze strategie is om de digitale grenzen tussen lidstaten te verwijderen. Zo kunnen er veel nieuwe banen gecreëerd worden en kan aan de economie een boost gegeven worden. De Digitale interne markt strategie vervangt de Digitale Agenda, die in 2010 door de Europese Commissie was opgesteld. U kunt meer informatie over de Digitale Agenda onder beleid vinden en daarnaast kunt u hier meer over de digitale interne markt strategie vinden.

Europese Commissie

Het directoraat-generaal Communicatienetwerken, Inhoud en Technologie (CONNECT) houdt zich bezig met de Digitale Interne Markt strategie en de diverse onderwerpen die hierin behandeld worden.

U kunt in dit dossier meer informatie vinden over diverse beleidsonderwerpen en wet- en regelgeving geïnitieerd vanuit DG CONNECT.

Beleid

Breedbandprojecten

In het Actieplan i2010 wordt nadruk gelegd op het stimuleren van snel en betrouwbaar breedband in de EU. Daarom is het actieplan van belang voor decentrale overheden die plannen hebben voor of bezig zijn met glasvezelprojecten.

Mededeling

Uit de Mededeling ‘Overbrugging van de breedbandkloof’ bleek dat bepaalde afgelegen gebieden niet voldoende kunnen profiteren van breedband. Deze digitale kloof dient overbrugt te worden. In Nederland is vanwege de hoge breedbanddekking geen sprake van een dergelijke digitale kloof.

Implementatie in Nederland

In de Breedbandnota is de Nederlandse aanpak van het Europese breedbandbeleid weergegeven. De nota richt zich op het stimuleren van de ontwikkeling van breedbanddiensten. Zo wordt er gewezen op de belangrijke rol van gemeenten en provincies bij de realisering van het breedbandbeleid.

E-Commerce

In januari 2011 presenteerde de Europese Commissie een actieplan over e-Commerce. Tegen 2015 moet de economische handel via internet zijn verdubbeld. Op dit moment beslaat de interneteconomie slechts 3% van het Europese BBP.

Obstakels

De Commissie wil de volgende vijf obstakels aanpakken:

1. Inadequaat aanbod van grensoverschrijdende legale diensten;
2. Onvoldoende informatie voor online service operators en onvoldoende bescherming voor internetgebruikers;
3. Inadequate betaal- en leversystemen;
4. Teveel gevallen van misbruik die moeilijk op te lossen zijn;
5. Te weinig gebruik van hogesnelheidscommunicatienetwerken en hightech oplossingen.

E-Toegankelijkheid en e-Inclusie
Standaardisatie

Op 3 juli 2009 publiceerde de Commissie het Witboek modernisering ICT standaardisatie EU. Door middel van aanpassingen in Europese wetgeving, beleid en overheidsopdrachten wil de Commissie gemeenschappelijke criteria en processen voor ICT vaststellen. Hierdoor wordt de interne markt versterkt.

Op 1 juni 2011 is er op basis van het witboek een voorstelverordening gedaan. Onder wet- en regelgeving leest u hier meer over.

e-CODEX

Met e-CODEX kunnen lidstaten gemakkelijk digitaal juridische informatie uitwisselen. Het geeft burgers en bedrijven toegang tot juridische middelen en het versterkt de interoperabiliteit tussen autoriteiten in de EU.

e-Learning

Het Meerjarenprogramma e-Learning 2004-2006 en het e-Learning actieplan uit 2001 zijn voorbeelden van initiatieven en actieplannen van de Commissie op het gebied van e-Learning. Deze plannen hebben ook betrekking op het vergroten van de digitale geletterdheid in de EU.

e-Content

Momenteel loopt het Programma voor concurrentievermogen van ondernemingen en MKB’s (COSME) van 2014-2020. Voor deze periode is 2.3 miljard euro beschikbaar gesteld. Het programma volgt het Kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie (CIP) op. Het doel is om burgers, bedrijven en overheden beter gebruik te laten maken van ICT en daardoor de concurrentiekracht op de Europese markt te verhogen. Onder subsidies leest u meer over de subsidiemogelijkheden.

Milieu-informatie
Shared Environmental Information System

De Commissie gaf in 2008 in een Mededeling te kennen dat ze van plan is om bestaande informatienetwerken te stroomlijnen in een nieuw Europees Gedeeld Milieu-informatiesysteem (SEIS). SEIS moet bestaande gegevensverzamelingsystemen en informatiebronnen beter aan elkaar koppelen. Dit vereist op den duur een aanpassing van de IT-systemen van decentrale overheden.

Implementatie SEIS EU

De implementatie van SEIS is opgenomen in het programma van het Europees Milieu Agentschap (EEA). Het is onbekend wanneer de Commissie dit plan uitvoert, SEIS ligt al enige tijd stil.

Doel SEIS

Het virtueel koppelen van databases met milieu-informatie dient meerdere doelen:

– Het snel informeren van besluitvormers en burgers;
– Het evalueren en maken van beleid moet beter en makkelijker worden door SEIS.

Op termijn moet overgestapt worden naar een geheel online rapporteringsysteem.

Gevolgen voor decentrale overheden

Na een aanpassingsslag waarmee decentrale overheden te maken krijgen, kan er winst gehaald worden uit de invoering van een dergelijk systeem. Het koppelen van databases vergemakkelijkt het nakomen van rapporteringverplichtingen die voortvloeien uit Europese milieuwetgeving en vermindert de monitoring- en verslagleggingkosten. Decentrale overheden kunnen financiële steun verwachten van de EU voor het uitvoeren van SEIS.

Open data

Volgens de Mededeling open gegevens kan het hergebruiken van overheidsinformatie ervoor zorgen dat er efficiënter wordt gewerkt. Daarnaast worden burgers meer betrokken bij het politieke en maatschappelijke leven.

Overheidsgegevens open stellen

Om overheidsgegevens open te stellen, moeten decentrale overheden zich bewust te zijn van hun informatiebeheer en het belang van bescherming van persoonsgegevens. Volgens de Commissie is het potentieel van open gegevens nog onvoldoende bekend bij openbare instanties.

Nieuws

Conceptual image of law enforcement, justice and sentencing with a closeup view of a wooden judges gavel lying on a law book
Europees Hof stelt uitleen e-books gelijk aan papieren boeken

Er is in principe geen verschil tussen de uitlening van een papieren boek of een e-book door bibliotheken. Dit oordeelde het Europese Hof van Justitie op 10 november, waarmee de conclusie van Advocaat Generaal Szpunar gevolgd wordt. De zaak was aangespannen door de Nederlandse Vereniging Openbare Bibliotheken (VOB) tegen Stichting Leenrecht.

Lees het volledige bericht

Female hands working with laptop
eOverheid draagt bij aan Europese doelstellingen

De digitale overheid in Nederland wordt steeds meer gebruikt. Dit blijkt uit  onderzoek van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De relatie tussen overheid, burgers en bedrijven wordt steeds meer digitaal. Daarnaast worden veel diensten, zoals de aanvraag van toeslag- of vergunningen ook gedigitaliseerd.  Door deze positieve ontwikkeling draagt Nederland bij aan het actieplan ‘eGovernment 2016-2020’ van de Europese Commissie.

Lees het volledige bericht

5-digitaal-openbaar-bestuur
Actieplan naar een digitaal openbaar bestuur

Er zijn nieuwe inzichten in de vooruitgang van digitale services in de publieke sector in de lidstaten van de Europese Unie. De vooruitgang van faciliteiten met betrekking tot e-overheid in de lidstaten worden gemeten en met elkaar vergeleken in een onderzoek dat in opdracht van de Europese Commissie is uitgevoerd. Het onderzoek, dat is uitgevoerd door Capgemini, Sogeti, IDC en Politecnico Di Milano , sluit aan op het actieplan wat de Commissie in april 2016 presenteerde om de vraag en verwachtingen uit de private sector bij te benen.

Lees het volledige bericht

ed-state-of-the-union-gepresenteerd-in-straatsburg
State of the Union: Juncker maakt de balans op

Gratis Wi-Fi in meer dan zesduizend gemeentes, dit was een van de vernieuwingen die gepresenteerd werd in de jaarlijkse ‘Staat van de Unie’. Op 14 september presenteerde de voorzitter van de Europese Commissie Juncker de beleidsplannen voor het nieuwe parlementaire jaar. Juncker benadrukte dat, na de teleurstellingen van afgelopen jaar, het komende jaar cruciaal wordt voor de integratie van de Europese Unie.

Lees het volledige bericht

Stack of papers, focus in corner of stack
Vernieuwde EU-regels voor Auteursrecht

De Europese Commissie heeft voorstellen gedaan voor de modernisering van het auteursrecht. De culturele diversiteit in Europa dient gestimuleerd te worden en er dient gezorgd te worden dat meer inhoud online beschikbaar wordt. De voorstellen zijn een cruciaal onderdeel van de digitale interne markt strategie van de Europese Commissie.

Lees het volledige bericht

Network cables RJ45 connected to a switch
EU timmert aan de digitale weg

Er moet flink geïnvesteerd worden in de digitale infrastructuur in Europa. Om China en de Verenigde Staten bij te benen, wil Eurocommissaris Oettinger minimaal zevenhonderd miljard euro investeren. Dit, en andere ontwikkelingen dragen bij aan de plannen van de Europese Commissie voor de voltooiing van de digitale interne markt.

Lees het volledige bericht

Vingerafdruk
Raad van State volgt HvJ in zaken omtrent EU-paspoortverordening

Het is volgens de Raad van State (RvS) verplicht om vingerafdrukken op te nemen in paspoorten. Deze verplichting geldt echter niet voor identiteitskaarten. Deze uitspraak deed de RvS op 25 mei 2016 in de desbetreffende zeven zaken. Het Hof van Justitie van de Europese Unie (HvJ) gaf antwoord op de vragen die de Afdeling bestuursrechtspraak van de RvS in september 2012 aan het Hof had gesteld.

Lees het volledige bericht

3. digital
Digitale interne markt een jaar na lancering: wat is de stand van zaken?

Op het lijstje van tien prioriteiten van de Juncker commissie staat de Digital Single Market (DSM) op nummer twee. Volgens de Commissie is het hoog tijd om de Europese interne markt klaar te stomen voor het digitale tijdperk. Bestaande online barrières voor burgers en bedrijven moeten verdwijnen. Een jaar na de lancering maken we de balans op; hoe staat het met de ambitieuze plannen van Eurocommissarissen Ansip en Oettinger?  Lees het volledige bericht

Law3
Algemene Verordening Gegevensbescherming treedt in werking op 25 mei 2016

De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) zal op 25 mei 2016 in werking treden. Dit betekent dat decentrale overheden tot 25 mei 2018 hebben om aan de regels uit de AVG te voldoen. U kunt hierbij denken aan het verplicht aanstellen van een Functionaris voor Gegevensbescherming, het uitvoeren van een gegevensbeschermingseffectbeoordeling of uitvoering geven aan de rechten van de betrokkenen. Lees het volledige bericht

Praktijk

Open data
Rotterdam Open Data

De gemeente Rotterdam loopt al vooruit op deze regels. Daar wordt overheidsinformatie beschikbaar gesteld voor algemeen en educatief gebruik. Hiermee wil Rotterdam kansen bieden voor onderwijs, onderzoek en ondernemen.

Praktijkvragen

Protection concept: enter button with Cctv Camera on computer keyboard background, 3d render, selected focus
(Hoe) moeten wij als gemeente de PIA uitvoeren?
Ik heb vernomen dat de nieuwe Europese Algemene Verordening Gegevensbescherming verplicht tot het uitvoeren van een zogeheten Privacy Impact Assessment (PIA). Binnen onze gemeente overwegen wij om een nieuwe technologie te gebruiken om persoonsgegevens te verwerken. Moeten wij als gemeente daarbij ingevolge de nieuwe AVG verplicht een PIA uitvoeren en zo ja, hoe moeten wij deze PIA uitvoeren?

Bekijk het antwoord

Wat betekenen de nieuwe privacyregels voor onze gemeente?
We hebben gehoord dat zowel het Europees Parlement als de Raad voor Ministers de nieuwe Europese regels omtrent privacy hebben goedgekeurd. Wat betekent dit voor onze gemeente? Per wanneer moet onze gemeente voldoen aan deze regels? Moeten wij daarnaast als gemeente ook een aparte Functionaris voor Gegevensbescherming in dienst nemen?

Bekijk het antwoord

Mag ons stadsarchief een vergoeding vragen voor het digitaliseren van informatie voor hergebruik?
Ons stadsarchief krijgt regelmatig verzoeken om openbare informatie te verstrekken, zoals oude foto’s en kaarten van de stad. Bedrijven willen die dan (her-) gebruiken om bijvoorbeeld een nieuwe app te ontwikkelen. Volgens de Europese en nationale regels over hergebruik van overheidsinformatie is onze gemeente verplicht om deze informatie te verstrekken. Mag het stadsarchief de extra kosten van het digitaliseren doorberekenen aan de verzoeker van de informatie?

Bekijk het antwoord

Is mijn gemeente al verplicht om elektronisch te factureren?
In 2013 heeft de Europese Commissie een voorstel gedaan voor richtlijn 2014/55/EU omtrent e-factureren voor overheidsopdrachten. Is mijn gemeente al verplicht om elektronisch te factureren? Ik ben benieuwd wat de huidige stand van zaken omtrent deze richtlijn is, en wat voor verplichtingen deze richtlijn voor mijn gemeente gaat inhouden. Aan wat voor eisen en voorwaarden moet een e-Factuur bijvoorbeeld voldoen?

Bekijk het antwoord

Is de nieuwe EU Richtlijn gegevensbescherming politionele en justitiële samenwerking al in werking getreden?
In het kader van onze regierol in het lokale integrale veiligheidsbeleid onderzoekt de gemeente de ontwikkelingen op het terrein van bescherming van persoonsgegevens. Wij inventariseren welke regelgeving inzake privacy en informatiebeveiliging van toepassing is op samenwerking tussen politie en justitie. Wij begrepen dat parallel aan de Verordening gegevensbescherming Europa ook een nieuwe Richtlijn voor politie en justitie opstelt. Is deze Richtlijn al in werking getreden?

Bekijk het antwoord

Verplicht de Europese richtlijn hergebruik overheidsinformatie om al onze data beschikbaar te stellen?
Een medewerker van ons gemeentearchief stelde onlangs vragen over de toekomstige Wet hergebruik overheidsinformatie die deze zomer in werking treedt en de Europese Richtlijn die daaraan ten grondslag ligt. Verplicht deze richtlijn ons straks als gemeente, maar ook ons archief, om alle data die wij in huis hebben beschikbaar te stellen?

Bekijk het antwoord

Nieuwe Europese bepalingen privacy van kinderen in de jeugdzorg?
Onze gemeente inventariseert welke regels er gelden voor het beheer, de verwerking en het delen van de persoonsgegevens van minderjarige kinderen in het kader van jeugdzorg. Bevat de Europese concept Verordening over privacy hier nieuwe bepalingen over, waar wij als gemeente straks rekening mee moeten houden? Zo ja, wat is het verschil tussen deze concept Verordening en de bepalingen in de Jeugdwet en de Wbp? En wanneer treedt de Verordening in werking?

Bekijk het antwoord

Wat houdt e-aanbesteden in?
In het kader van de Europese Digitale Agenda wilde onze gemeente al meer gaan digitaliseren. Een onderdeel van deze plannen betreft ook elektronisch aanbesteden (e-aanbesteden). Onze gemeente vraagt zich af wat elektronisch aanbesteden nu precies inhoudt, ook gezien de nieuwe Europese aanbestedingsrichtlijnen die hier verder invulling aan willen geven. Tot slot willen wij graag weten of de verplichting tot e-aanbesteden alleen geldt voor opdrachten met een waarde boven de Europese drempelwaarden?

Bekijk het antwoord

Hoe verhoudt de concept-Verordening bescherming persoonsgegevens zich tot de huidige Nederlandse wet?
Voor bescherming van persoonsgegevens kennen we de huidige Nederlandse Wet bescherming persoonsgegevens maar ook de Europese concept-Verordening bescherming persoonsgegevens. Onze gemeente vraag zich af wat de verhouding is tussen beide. Botst de Europese concept-Verordening mogelijk met de huidige nationale privacy regels? En op welke punten verschillen de Wbp en de concept-Verordening?

Bekijk het antwoord

Publicaties

Wet- en regelgeving

E-Commerce

De ontwikkeling van elektronische handel werd gehinderd door verschillen in wetgeving van de lidstaten. Daarom is de Richtlijn elektronische handel vastgesteld. Hierin zijn de juridische aspecten van het elektronisch zakendoen geregeld.

Doel richtlijn

Het doel van de richtlijn is om belemmeringen zoveel mogelijk weg te nemen en de consument vertrouwen te geven in de elektronische handel. Binnen de EU moeten er zonder problemen rechtsgeldig via de elektronische weg contracten kunnen worden gesloten. De elektronische handel moet transparant zijn.

Mogelijke aanpassing

De Commissie heeft eind 2011 door middel van publieke consultatie geanalyseerd waarom e-Commerce nog een kleine rol speelt in Europa. Ook factoren die de ontwikkeling van e-Commerce tegenhouden werden geanalyseerd. Er zijn geen aanpassingen gedaan na deze analyse.

Implementatie in Nederland

In 2004 is de richtlijn in Nederland geïmplementeerd door middel van de Aanpassingswet richtlijn inzake elektronische handel. Hierin zijn regels opgenomen voor het rechtsgeldig sluiten van een overeenkomst via de elektronische weg. Zo’n overeenkomst is rechtsgeldig wanneer:

– De overeenkomst voor beide partijen te raadplegen is;
– De authenticiteit van de overeenkomst in voldoende mate is gewaarborgd;
– Het moment van totstandkoming van de overeenkomst met voldoende zekerheid kan worden vastgesteld.

E-Toegankelijkheid en e-Inclusie
Voorstelverordering modernisering Europese standaardisatie

Op 1 juni 2011 is er een voorstelverordening betreffende modernisering van de Europese standaardisatie gedaan. De Commissie stelt hierin dat standaarden onmisbaar zijn in de digitale samenleving om interoperabiliteit van systemen te verzekeren. Op dit moment is het vervolg van dit voorstel nog niet bekend.

Verplichting decentrale overheden

De verordening verplicht decentrale overheden optimaal gebruik te maken van de normen voor het aanschaffen van hardware, software en informatietechnologiediensten willen aanschaffen. Ook moeten de belangrijkste ICT normen die door gespecialiseerde fora en consortia zijn vastgesteld, formeel worden erkend. Zo kunnen overheden in overheidsopdrachten gebruik van maken van deze normen.

EHealth
Gegevensbescherming

Bij eHealth speelt gegevensbescherming een belangrijke rol. Op 25 mei 2016 is de Algemene Verordening Gegevensbescherming van kracht gegaan. Deze verordening is per 25 mei 2018 van toepassing. U kunt hier meer over de Algemene Verordening Gegevensbescherming lezen.

Grensoverschrijdende gezondheidszorg

In art. 14 Richtlijn grensoverschrijdende gezondheidszorg worden eisen gesteld aan het e-Health programma. Zo moeten er duurzame en sociale voordelen ontstaan uit het e-gezondheidsstelsel. Ook moeten er richtsnoeren komen die een lijst van gegevens opstellen die vereist zijn in het patiëntendossier. De richtlijn is in oktober 2013 omgezet in Nederlandse wetgeving via de Regeling Geneesmiddelenwet.

Richtlijn betreffende medische hulpmiddelen

Richtlijn 2007/47/EG  harmoniseert de regels betreffende het vrije verkeer van medische hulpmiddelen in de EU.  Deze richtlijnen zijn van belang in de sector van eHealth, vooral voor de medische software die wordt gebruikt in vele eHealth applicaties.

 

Gegevensbescherming en de AVG

In art. 8 Handvest van de grondrechten van de EU is de basis gelegd voor de bescherming van persoonsgegevens. Deze bescherming is uitgewerkt in richtlijnen, kaderbesluiten en verordeningen.

VERORDENING BESCHERMING PERSOONSGEGEVENS

U kunt hier de laatste versie van de Algemene Verordening Gegevensbescherming vinden, die door de Raad is goedgekeurd op 8 april 2016.

Richtlijn 95/46/EG
U kunt hier de (oude) richtlijn 95/46/EG betreffende de bescherming van persoonsgegevens vinden. Deze richtlijn zal vervangen worden door de AVG.

Wet bescherming persoonsgegevens
De richtlijn 95/46/EG is geïmplementeerd in de Wet bescherming persoonsgegevens. De richtlijn wordt twee jaar na inwerkingtreding van de Algemene Verordening Gegevensbescherming ingetrokken.

In de Wet bescherming persoonsgegevens is ook de meldplicht datalekken opgenomen. U kunt hier meer over deze meldplicht in de AVG lezen. De plicht gold voorheen al voor telecombedrijven op basis van het Europese Telecompakket en voor internet service providers op basis van de e-Privacy richtlijn.

BESCHERMING PERSOONSGEGEVENS IN STRAFZAKEN

Ook is er een nieuwe richtlijn bescherming persoonsgegevens in strafzaken. Hiermee vervalt het kaderbesluit over de bescherming van persoonsgegevens in strafzaken.

Milieu-informatie
Inspire richtlijn

De Inspire richtlijn is op 15 mei 2007 in werking getreden en is vrijwel één op één omgezet in Nederlandse wetgeving. Het doel van de richtlijn is het harmoniseren en openbaar maken van ruimtelijke gegevens van overheidsorganisaties ten behoeve van het milieubeleid.

GIDEON

Om de dienstverlening rond geo-informatie te verbeteren en een basisvoorziening voor geo-informatie op te richten, is in Nederland GIDEON opgericht. Alle partijen in de samenleving kunnen hier gebruik van maken.

Dienstverlening geo-informatie

De verankering van de Inspire richtlijn in Nederlandse wetgeving is een onderdeel van de verbetering van de dienstverlening rond geo-informatie. In sommige gevallen moet broninformatie opgeslagen en beschikbaar worden gesteld. Deze wet is van belang voor bronhouders van de gegevens die binnen thema’s zoals vastgesteld in de richtlijn vallen.

Decentrale overheden kunnen in bekijken of er thema’s zijn waarvan zij bronhouder zijn. Het Nederlandse Inspire portaal is het Nationaal Georegister.

Richtlijn toegang milieu-informatie

De Richtlijn toegang tot milieu-informatie regelt dat milieu-informatie ter beschikking wordt gesteld aan het grote publiek en daaronder wordt verspreid. Bij voorkeur dient er gebruik gemaakt te worden van de beschikbare telecommunicatie per computer en/of technologie op elektronisch gebied. Met deze richtlijn is het Verdrag van Aarhus uit 1998 geconsolideerd.

Uitgangspunten

Het verstrekken van milieu-informatie heeft een aantal uitgangspunten:

– Decentrale overheden moeten de informatie verstrekken in de vorm waarin de aankloppende burger deze wil hebben;
– De burger hoeft nooit langer dan vier weken op de gevraagde informatie te wachten;
– Bestuursorganen moeten de milieudata waarover zij beschikken, zo ordenen dat deze gemakkelijk kunnen worden verspreid onder de bevolking, bij voorkeur via internet of e-mail;

Van decentrale overheden mag worden verwacht dat zij burgers op de hoogte brengen van de regels en hen op weg helpen met het opvragen van milieu informatie.