Justitie, vrijheid en veiligheid

Decentrale overheden krijgen te maken met Europees beleid op het gebied van de ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid (RVVR). De RVVR waarborgt vrij verkeer voor personen en biedt de EU-burger een hoog niveau van bescherming.

Grensoverschrijdende onderwerpen

Onder de RVVR vallen grensoverschrijdende onderwerpen van gemeenschappelijk belang voor lidstaten. Denk aan:

Decentrale overheden

Decentrale overheden zijn van groot belang bij de realisatie en uitvoering van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid voor de burger. Denk bijvoorbeeld aan het bestrijden van geweld op straat en het bevorderen van een effectieve integratie van nieuwe EU-burgers tot burgerzaken en (Europese) verkiezingen.

Verdrag van Lissabon

Sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon kan Europa makkelijker regelgeving maken voor de RVVR. Decentrale overheden krijgen hier steeds meer mee te maken.

Beleid

Asiel beleid
EASO

Met Verordening 439/2010 is een Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken (EASO) opgericht. EASO moet ervoor zorgen dat de praktische samenwerking tussen lidstaten op het terrein van asielbeleid beter wordt ondersteund.

Drugshandel beleid
Drugsstrategie

De EU heeft voor de periode 2013-2020 is een drugsstrategie opgesteld. Het Europese drugsbeleid draait om vijf hoofdpunten:

– Coördinatie;
– Het terugdringen van de vraag naar drugs;
– Het terugdringen van het aanbod van drugs;
– Internationale samenwerking;
– Informatie, onderzoek en evaluatie.

Programma Drugspreventie en -voorlichting

De drugsstrategie is de opvolger van het specifieke programma Drugspreventie en voorlichting 2007-2013.

Fundamentele rechten beleid

In 2007 heeft de EU het Europees Bureau voor de Grondrechten (FRA) opgericht. FRA houdt zich bezig met fundamentele rechten. Het agentschap adviseert lidstaten en instanties van de EU over maatregelen en strategieën die zij ontwikkelt om bij de uitvoering van de Europese wetgeving de grondrechten te respecteren.

Raadsbesluit

In december 2011 deed de Europese Commissie een voorstel voor een Raadsbesluit tot vaststelling van een nieuw vijfjarig (2013-2017) onderzoekskader voor dit FRA. Dit voorstel is op 11 maart 2013 door de Raad aangenomen in de vorm van Besluit (252/2013/EU). Hiermee is een meerjarenkader vastgesteld voor 2013-2017 voor het Bureau van de Europese unie voor de grondrechten.

Gegevensbescherming beleid

In april 2010 stelde de Commissie een actieplan op waarin wordt aangegeven dat het bewustzijn van rechten inzake gegevensbescherming moet worden vergroot. Deze taak geldt ook voor decentrale overheden.

Cybercrime

Cybercrime omvat:

– Alle misdaden specifiek gericht op internet (zoals aanvallen op informatiesystemen en phishing);
– ‘Alledaagse’ misdaden die online plaatsvinden (zoals fraude plegen en illegale content verspreiden).

EU-centrum bestrijding cybercrime

De Commissie heeft in een Mededeling gepleit voor de oprichting van een Europees centrum voor de bestrijding van cybercriminaliteit. Het Europees Parlement en de Raad hebben in 2010 een voorstel gedaan voor een richtlijn over aanvallen op informatiesystemen. Het doel van deze richtlijn is de samenwerking tussen justitiële en andere bevoegde autoriteiten van de lidstaten te verbeteren door middel van afstemming van strafrechtelijke bepalingen van de lidstaten op het gebied van aanvallen op informatiesystemen.

Verhoging rechtszekerheid

De Commissie wil de rechten van individuen in de EU verbeteren. De rechtszekerheid moet worden verhoogd en de regels verduidelijkt. Hiertoe deed de Commissie in 2010 een Mededeling. In 2007 deed de Commissie een Mededeling over de technologieën ter bevordering van de persoonlijke levenssfeer. De Commissie steunt projecten die deze technologieën beschermen.

Immigratie beleid
Economische migratie

De Europese Commissie heeft in 2005 een Groenboek gepubliceerd over de Europese aanpak van economische migratie, ook wel arbeidsmigratie genoemd. Ook is er een Beleidsplan legale migratie opgesteld. Hierin wordt een traject geschetst voor de geplande maatregelen en wetgevingsinitiatieven, om te zorgen voor een coherente ontwikkeling van het Europese beleid op het terrein van legale migratie.

Illegale immigratie

Het grensbewakingagentschap FRONTEX is opgericht om de buitengrenzen van de EU te bewaken. In 2011 kwam de Commissie met het voorstel om EUROSUR op te richten. Dit is een bewakingssysteem ter controle van de maritieme en landgrenzen van de EU. Het systeem is onderdeel van FRONTEX.

Grenscode

In september 2011 heeft de Commissie een voorstel gepresenteerd om de Schengengrenscode te wijzigen. De verordening werd op 26 juni 2013 ondertekend door de Raad en het Europees Parlement en op 29 juni 2013 gepubliceerd in het officiële publicatieblad van de Europese Unie. In deze verordening zijn gemeenschappelijke regels vastgesteld over de tijdelijke herintroductie van grenscontroles aan de binnengrenzen in buitengewone omstandigheden.

Europees Vluchtelingenfonds

Decentrale overheden kunnen uit het Europees Vluchtelingenfonds III een subsidie krijgen voor projecten op het gebied van:

– Opvang van asielzoekers;
– Integratie van vluchtelingen;
– Hervestiging van vluchtelingen;
– Overbrengen van asielzoekers en vluchtelingen van de ene naar de andere lidstaat.

Europees terugkeerfonds

Het Europees Terugkeerfonds is bedoeld voor projecten op het gebied van de gedwongen of vrijwillige terugkeer van asielzoekers, uitgeprocedeerde asielzoekers en illegale migranten.

Integratie en inburgering beleid

Het Handboek Integratie (derde editie) is bedoeld voor beleidsmakers en uitvoerders van decentrale overheden. Hierin wordt onder andere ingegaan op integratie en massamedia en immigranten en de arbeidsmarkt.

De tweede editie van het handboek gaat nadrukkelijk in op lokale overheden en integratie. De eerste editie bevat vooral praktijkvoorbeelden en aanbevelingen.

Gezinshereniging

De Europese Commissie heeft ook een Groenboek uitgebracht, om te onderzoeken of de huidige richtlijn gezinshereniging moet worden herzien.

Europees integratiefonds

Het Europees integratiefonds is bedoeld om activiteiten in de lidstaten te ondersteunen die zich richten op het verblijf en de integratie van onderdanen uit derde landen.

Mensenhandel beleid

De Europese Commissie heeft een strategie voor de uitroeiing van mensenhandel uitgebracht. Deze mededeling reikt concrete maatregelen aan ter ondersteuning van de Mensenhandelrichtlijn.

Prioriteiten strategie

In de strategie worden vijf prioriteiten gesteld:

– Slachtoffers van mensenhandel herkennen, beschermen en bijstaan;
– Meer doen om mensenhandel te voorkomen;
– Mensenhandelaars actiever vervolgen;
– De coördinatie en samenwerking tussen de belangrijkste betrokken partijen verbeteren en zorgen voor een coherent beleid;
– Meer inzicht verwerven in en effectiever reageren op nieuwe problemen op het gebied van mensenhandel in welke vorm dan ook.

Politie- en justitiesamenwerking beleid
ECRIS

Het Europees Strafregister Informatiesysteem (ECRIS) is in april 2012 in werking getreden. Lidstaten kunnen met dit systeem onderling elektronisch strafrechtelijke gegevens uitwisselen. Hierdoor is het eenvoudig om toegang te krijgen tot de criminele geschiedenis van EU-burgers, ongeacht in welke lidstaat zij zijn veroordeeld.

Implementatie Nederland

Nederland heeft ECRIS geïmplementeerd met een wijziging van het Besluit justitiële en strafvorderlijke gegevens. Deze is op 1 april 2012 van kracht geworden.

Rampen en crisisbeheersing beleid

De Europese Unie heeft een Interne veiligheidsstrategie opgesteld. Een van de doelstellingen van dit programma is zorgen voor meer veerkracht bij natuurrampen en bij door de mens veroorzaakte rampen.

Solidariteit en verantwoordelijkheid

Solidariteit betreft respons tussen lidstaten wordt benadrukt, evenals het nemen van eigen verantwoordelijkheid op het gebied van preventie en paraatheid. De strategie verwijst ook naar de solidariteitsclausule in het Verdrag van Lissabon. Lidstaten zijn wettelijk verplicht elkaar te helpen in het geval van een terroristische aanval, een natuurramp of een door de mens veroorzaakte ramp.

Terrorismebestrijding beleid

Het Europees beleid op het terrein van terrorismebestrijding draait om preventie, bescherming, vervolging en reactie. Hierbij gaat het voornamelijk om politiële en justitiële samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de lidstaten, maar ook om bijvoorbeeld gezamenlijke opsporingsteams.

Jurisprudentie

Europees burgerschap jurisprudentie
HvJ EG, 2 oktober 2003. Carlos Garcia Avello

Zaak C-148/02. In 2004 werd de Nederlandse Wet Conflictenrecht Namen aangepast op grond van de uitspraak van het Europese Hof van Justitie in de zaak Garcia Avello.

Volgens het Hof brengen de bepalingen over het discriminatieverbod op grond van nationaliteit en het burgerschap van de EU het volgende met zich mee: kinderen, die behalve de nationaliteit van de EG-lidstaat waar zij verblijven, ook de nationaliteit van een andere lidstaat bezitten, mogen hun achternaam wijzigen in de naam die zij volgens het recht van de andere lidstaat zouden hebben.

HvJ EG, 17 september 2002. Baumbast

Zaak C-413/99. In deze zaak concludeerde de rechter dat kinderen van migrerende werknemers die in het bezit van het Europees burgerschap, in de betreffende lidstaat mogen verblijven om algemeen onderwijs te volgen.

Het feit dat de ouders van die kinderen inmiddels zijn gescheiden, dat slechts één van de ouders EU-burger is en die ouder in het gastland niet langer migrerende werknemer is, of dat de kinderen zelf geen EU-burger zijn, heeft daarop geen enkele invloed.

Bovendien geldt dat de ouder die de kinderen verzorgt bij hen mag blijven om de uitoefening van dit recht op onderwijs te vergemakkelijken.

HvJ EU, 8 maart 2011. Ruiz Zambrano

Zaak C-34/09. Het oordeelde dat ouders die zelf geen EU-burger zijn, maar wel een minderjarig kind of kinderen hebben die het EU-burgerschap bezitten, verblijfsrecht hebben als anders de minderjarige wordt gedwongen de EU met hen te moeten verlaten.

Overige zaken

Overige uitspraken van het Europees Hof van Justitie met betrekking tot het Europees burgerschap zijn:

Zaak C-184/99, over vrij verkeer van studenten en de daarvoor benodigde financiële voorzieningen;
Zaak C-456/02, over een dakloze, het verblijfsrecht en verbod op discriminatie bij toekenning van sociale voordelen;
Zaak C-200/02, over verblijfsrecht van een kind met nationaliteit van een lidstaat, en zijn ouders die derdelanders zijn.

Immigratie jurisprudentie
Gezinsmigratie

In het arrest Ruiz Zambrano (C-34/09) oordeelde het Hof dat ouders die zelf geen EU burger zijn, maar wel een minderjarig kind of kinderen hebben die het EU burgerschap bezitten, verblijfsrecht hebben als anders de minderjarige wordt gedwongen de EU met hen te moeten verlaten.

Integratie en inburgering jurisprudentie
Arrest Chakroun

In maart 2010 heeft het Europees Hof van Justitie uitspraak gedaan in de zaak Chakroun (C-578/08). Het Hof stelt dat de Nederlandse inkomensnorm voor gezinshereniging (120% van het minimumloon) in strijd was met de Europese richtlijn inzake het recht op gezinshereniging.

Het is voldoende als het gezin beschikt over stabiele en regelmatige inkomsten om in de algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan te kunnen voorzien. Daarnaast bepaalt het Hof dat het onderscheid tussen gezinsherenigers en gezinsvormers niet toelaatbaar is.

Inkomenseis en leeftijdsgrens

Daardoor mag er geen onderscheid worden gemaakt betreft inkomen en leeftijd tussen gezinsvormers en gezinsherenigers. De inkomenseis in Nederland is aangepast naar 100 % van het wettelijk minimumloon. De leeftijdsgrens is voor beide categorieën verhoogd van 18 naar 21 jaar.

Gezinsmigratie

In het arrest Ruiz Zambrano (C-34/09) oordeelde het Hof dat ouders die zelf geen EU burger zijn, maar wel een minderjarig kind of kinderen hebben die het EU burgerschap bezitten, verblijfsrecht hebben als anders de minderjarige wordt gedwongen de EU met hen te moeten verlaten.

Mensenhandel jurisprudentie
EHRM, 7 januari 2010. Rantsev tegen Cyprus en Rusland

Zaak Rantsev tegen Cyprus en Rusland. In deze zaak bepaalt het Europese Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) dat lidstaten mensenhandel volledig moeten aanpakken. Daarbij is internationale samenwerking gewenst.

EHRM, 25 juli 2005. Siliadin tegen Frankrijk

Zaak Siliadin tegen Frankrijk. In deze uitspraak bevestigde het EHRM dat een lidstaat aansprakelijk gehouden kan worden voor een schending van een door het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens beschermde recht door een particulier.

Nieuws

15981738743_6050fec472_b
Hulp voor decentrale overheden bij aanpak radicalisering

Interculturele en interreligieuze dialoog op lokaal niveau moet aangemoedigd worden. Dat stelt het Congres van Lokale en Regionale Autoriteiten van de Raad van Europa. Om regionale overheden hierbij te helpen, kondigde zij de presentatie aan van een toolkit met handvatten voor de aanpak van radicalisering.

Lees het volledige bericht

Hoge Raad: “Volgens Europees recht mogen gemeenten coffeeshops verbieden te verkopen aan niet-Nederlanders”

Weet u de discussie over de coffeeshops nog? Gemeenten kunnen coffeeshops verbieden softdrugs te verkopen aan klanten die niet in Nederland wonen. Mag dit? Volgens art. 21 van het Handvest van de Grondrechten van de EU is discriminatie namelijk verboden. Is het coffeeshopbeleid dat veel gemeenten hanteren in strijd met Europees recht? De Hoge Raad oordeelde hierover.
Lees het volledige bericht

Gemeenten niet verplicht om vingerafdrukken af te nemen voor identiteitskaarten

Europa verplicht gemeenten niet om voor identiteitskaarten vingerafdrukken af te nemen. Dit is een uitspraak van het Hof van Justitie naar aanleiding van vragen van de Raad van State over het toepassingsgebied van de EU-paspoortverordening. Ook hoeven overheden van EU-lidstaten niet wettelijk te garanderen dat gegevens van paspoorten en reisdocumenten niet voor andere doeleinden worden gebruikt.
Lees het volledige bericht

Gemeenten hebben moeite met ondersteunen EU-migranten

Gemeenten hebben meer behoefte aan kennis over migranten uit Midden-, Oost- en Zuid-Europa. Dit blijkt uit een enquête over EU-migranten die door het Kennisplatform Integratie en Samenleving (KIS) is gehouden onder Nederlandse gemeenten. Uit de op 16 april gepubliceerde onderzoeksresultaten blijkt dat zeventig procent van de ondervraagde gemeenten problemen ondervindt met nieuwkomers, waarvan het aantal sinds de uitbreiding van de Europese Unie is toegenomen.
Lees het volledige bericht

Milieuverkenner weer up-to-date!

Snel actuele, overzichtelijke en gedetailleerde informatie vinden over Nederlandse en Europese milieuregelgeving? Dat kan met de MiliEUverkenner van het IPO en Europa decentraal. U heeft hiermee direct toegang tot de belangrijkste ontwikkelingen van Europese milieuregelgeving in Brussel en Nederland. Onlangs is de winterupdate van de MiliEUverkenner afgerond.
Lees het volledige bericht

Gemeenten mogen niet oordelen over verblijfsrecht EU-burgers

De Centrale Raad van Beroep (CRvB) heeft op 18 maart geoordeeld dat weigering van een beroep op bijstand van een EU-burger niet automatisch resulteert in ontzegging van het verblijfsrecht. Tevens benadrukt de CRvB dat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) verantwoordelijk is voor de beoordeling over het verblijfsrecht van een EU-burger en niet de gemeenten.

Lees het volledige bericht

Internationale aanpak grensoverschrijdende criminaliteit in Limburg

De Nederlandse minister van Veiligheid en Justitie en de Belgische ministers van Justitie in Maastricht afspraken gemaakt over nog intensievere samenwerking van opsporingsdiensten in de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit, waar decentrale overheden mee te maken krijgen.
Lees het volledige bericht

Decentrale overheden moeten bewuster worden van informatiebeveiliging

De Europese Commissie heeft een strategie voor cyberbeveiliging gepresenteerd en een richtlijn voor netwerk- en informatiebeveiliging voorgesteld. Met de oprichting van Taskforce Bestuur en Informatieveiligheid Dienstverlening (BID) lijkt minister Plasterk de Europese gedachtegang te volgen. Taskforce BID moet ook het bewustzijn van decentrale overheden over informatiebeveiliging verhogen.

Lees het volledige bericht

Praktijkvragen

Kan ik problemen met het innen van parkeerboetes van toeristen uit andere EU-landen centraal melden?
Onze parkeercontroleurs treffen regelmatig fout geparkeerde auto’s van toeristen aan in het centrum van de stad. Het is echter lastig om de parkeerboetes daadwerkelijk te innen, als de overtreder niet in Nederland woont. Klopt het dat er een centraal meldpunt is, waar de gemeente terecht kan met problemen betreft het innen van parkeerboetes van mensen afkomstig uit een andere EU-lidstaat?

Bekijk het antwoord

Is de nieuwe EU Richtlijn gegevensbescherming politionele en justitiële samenwerking al in werking getreden?
In het kader van onze regierol in het lokale integrale veiligheidsbeleid onderzoekt de gemeente de ontwikkelingen op het terrein van bescherming van persoonsgegevens. Wij inventariseren welke regelgeving inzake privacy en informatiebeveiliging van toepassing is op samenwerking tussen politie en justitie. Wij begrepen dat parallel aan de Verordening gegevensbescherming Europa ook een nieuwe Richtlijn voor politie en justitie opstelt. Is deze Richtlijn al in werking getreden?

Bekijk het antwoord

Zijn er Europese (beleids)initiatieven in verband met radicalisering waar mijn gemeente zich bij aan kan sluiten?
Onze gemeente wil in kaart brengen wat zij kan doen om eventuele vormen van radicalisering in en rond de gemeente tegen te gaan en hoe zij actiever aan de slag kan gaan om bijvoorbeeld terrorisme te voorkomen. Zijn er in dat verband ook Europese (beleids)initiatieven bekend waar wij ons bij aan kunnen sluiten?

Bekijk het antwoord

Zijn er gevolgen voor het eindigen van de overgangsbepalingen over politiële en justitiële samenwerking voor onze gemeente?
Onze gemeente werkt samen met gemeenten over de grens op het gebied van justitie en politie. Nu lazen wij op jullie website dat de overgangsbepalingen, die beperkingen van bevoegdheden van het Hof van Justitie van de EU en de Europese Commissie voor maatregelen over politiële en justitiële samenwerking oplegden, ten einde zijn gekomen. Heeft dit gevolgen voor lopende samenwerkingstrajecten van decentrale overheden?

Bekijk het antwoord

Wat doet de EU aan de bestrijding van corruptie?
Onze gemeente krijgt regelmatig te maken met vragen van bezorgde burgers over corruptie op zowel nationaal als op Europees niveau. Wij overwegen daarom burgers onder meer op de hoogte te brengen van de wijze waarop bestrijding van corruptie op, met name, Europees niveau plaatsvindt.

Bekijk het antwoord

Kan een inwoner uit onze gemeente een klacht indienen bij de Europese Ombudsman?
Een inwoner uit onze gemeente heeft een klacht bij de Commissie ingediend. In deze klacht stelde hij, kort gezegd, dat Nederland in een bepaald geval de staatssteunregels niet goed heeft toegepast. De Commissie besloot dat er geen reden was om deze klacht verder te onderzoeken. Onze inwoner is het met het niet in behandeling nemen van de klacht niet eens en wil stappen ondernemen zodat de Commissie zijn klacht wel in behandeling zal nemen. Hij heeft aan ons loket bij Burgerzaken gevraagd welke stappen hij kan ondernemen om een klacht in te dienen over het handelen van de Commissie bij de Europese Ombudsman. Kan dat, en zo ja, hoe gaat dat in zijn werk?

Bekijk het antwoord

Wat houdt het Stockholm Programma in voor decentrale overheden?
Aan het einde van dit jaar loopt het Haags Programma af, dat als doel heeft een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid te realiseren voor de burger. Het Stockholm Programma volgt het Haags Programma op. Wat houdt het Stockholm Programma precies in en wat zijn de gevolgen ervan voor decentrale overheden?

Bekijk het antwoord

Verandert het Verdrag van Lissabon iets aan de EU grond- en burgerrechten?
Bij de provincie vragen wij ons af wat de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon aan burgerrechten en de status van Europese grondrechten (zie ook Handvest bij verdrag van Nice) en van het Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten voor de Mens en Fundamentele Vrijheden (EVRM) verandert?

Bekijk het antwoord

Kunnen wij het woonlandbeginsel hanteren bij ons gemeentelijk softdrugsbeleid?
Als grensgemeente hebben we veel last van coffeeshoptoeristen uit de Europese buurlanden. We willen coffeeshopeigenaren daarom verplichten alleen softdrugs te verkopen aan Nederlandse ingezetenen om zo niet-ingezetenen softdrugsgebruikers uit de gemeente te weren. We willen daarvoor het woonlandbeginsel hanteren. Bestaan daar Europeesrechtelijke bezwaren tegen?

Bekijk het antwoord

Publicaties

Wet- en regelgeving

Asiel wet- en regelgeving
Europees Pact Immigratie en asiel

Het Europees Pact Immigratie en Asiel vormt het fundament onder andere voor het gemeenschappelijke asielbeleid van de EU. De Opvangrichtlijn, die is uitgebreid met Richtlijn 2011/51/EU, stelt voorwaarden vast waaronder lidstaten de status van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen kunnen toekennen.

Kwalificatierichtlijn

De Kwalificatierichtlijn, en herschikking van Richtlijn 2004/83/EG, bevat minimumnormen voor de erkenning en bescherming van onderdanen van derde landen en staatlozen als vluchteling of als persoon die anderszins internationale bescherming behoeft.

Asielrichtlijn

De Asielrichtlijn heeft gezorgd voor minimumnormen voor de procedures in de lidstaten wat betreft de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus.

De Richtlijn Gezinshereniging geldt ook voor vluchtelingen.

Terugkeerrichtlijn

De Terugkeerrichtlijn zorgt voor gemeenschappelijke normen en procedures in de lidstaten, voor de terugkeer van onderdanen van derde landen die illegaal op hun grondgebied verblijven.

Drugshandel wet- en regelgeving
Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving

Middels een Verordening is het Europees Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving opgericht. Dit is één van de uitvoerders van het Europees drugsbeleid.

Witwassen van drugsgeld

De Europese Unie heeft een Richtlijn uitgebracht die onder andere het witwassen van drugsgeld moet voorkomen.

De Europese Commissie heeft een Mededeling uitgebracht waarin zij streeft naar een sterker Europees antwoord op de drugsproblematiek.

Minimumvoorschriften illegale drugshandel

In Kaderbesluit 2004/757/JBZ stelt de EU zowel de Europese definitie van de strafbare feiten van drugshandel als minimumvoorschriften voor sancties voor illegale drugshandel vast.

 

Fundamentele rechten wet- en regelgeving

In het Handvest van de Grondrechten van de EU staat een opsomming van de persoonlijke, burgerlijke, politieke, economische en sociale fundamentele rechten van EU-burgers. Het Handvest is als bijlage opgenomen in het Verdrag van Lissabon.

Rechten

De rechten die worden genoemd, zijn onder andere:

– Waardigheid;
– Vrijheden;
– Gelijkheid;
– Solidariteit;
– Burgerschap.

Art. 6 van het Verdrag betreffende de EU is het belangrijkste artikel voor wat betreft de omschrijving van fundamentele rechten.

Immigratie wet- en regelgeving
Europees Pact inzake Immigratie en asiel

Het Europees Pact Immigratie en Asiel is het fundament van de gemeenschappelijke immigratiemaatregelen van de EU. Richtlijn Langdurig ingezeten onderdanen derde landen, die is uitgebreid met Richtlijn 2011/51/EU, stelt voorwaarden vast waaronder EU-lidstaten de status van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen kunnen toekennen.

Kwalificatierichtlijn

De Kwalificatierichtlijn, en de herschikking, bevat minimumnormen die gelden voor de erkenning en bescherming van onderdanen van derde landen en staatlozen als vluchteling of als persoon die anderszins internationale bescherming behoeft.

Richtlijn 2005/85/EG heeft gezorgd voor minimumnormen voor de procedures in de lidstaten voor de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus.

Terugkeerrichtlijn

De Terugkeerrichtlijn zorgt voor gemeenschappelijke normen en procedures in de lidstaten voor de terugkeer van onderdanen van derde landen die illegaal op hun grondgebied verblijven.

Europese ‘blue card’

Ter bevordering van de economie heeft de Europese Commissie de Richtlijn Blue Card opgesteld. Deze stelt voorwaarden aan de toegang en het verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op een hooggekwalificeerde baan. De richtlijn moet de EU aantrekkelijker maken voor hoogopgeleide werknemers uit derde landen.

Integratie en inburgering wet- en regelgeving
Gezinshereniging

De Europese Commissie heeft een Groenboek uitgebracht, om te onderzoeken of de huidige richtlijn inzake gezinshereniging moet worden herzien.

Definitie gezinshereniging

De Richtlijn gezinshereniging definieert gezinshereniging als: ‘Toegang tot en verblijf in een lidstaat van de gezinsleden van een wettig in die lidstaat verblijvende onderdaan van een derde land, teneinde de eenheid van het gezin te behouden, ongeacht of de gezinsband tot stand is gekomen vóór of na de komst van degene die in de lidstaat verblijft’.

Mensenhandel wet- en regelgeving

Volgens art. 5 lid 3 van het Handvest van de grondrechten van de EU is mensenhandel, ongeacht in welke vorm, verboden. Art. 29 lid 2d VWEU bepaalt dat het Europees Parlement en de Raad maatregelen vaststellen voor het bestrijden van mensenhandel, met name in vrouwen en kinderen.

Mensenhandelrichtlijn

De Mensenhandelrichtlijn vervangt Kaderbesluit 2002/629/JBZ. De richtlijn richt zich op het voorkomen en bestrijden van mensenhandel en op het beschermen en begeleiden van slachtoffers van ervan. De richtlijn erkent dat mannen en vrouwen om verschillende redenen slachtoffer zijn. Bijstands- en ondersteuningsmaatregelen moeten, waar nodig, ook geslachtsspecifiek zijn. Op 6 april 2013 moest de richtlijn geïmplementeerd zijn.

Protocol tegen mensen handel en -smokkel

In 2006 heeft de Raad het Besluit Protocol tegen mensenhandel en het Besluit Protocol tegen mensensmokkel van de VN goedgekeurd. Met deze besluiten wil de Raad mensenhandel en mensensmokkel op regionaal, nationaal en internationaal niveau bestrijden.

Derde landen

Richtlijn 2004/81/EG biedt onderdanen van derde landen die het slachtoffer zijn van mensenhandel of hulp hebben gekregen bij illegale immigratie de mogelijkheid om, in ruil voor het meewerking met de bevoegde autoriteiten, een verblijfsvergunning te krijgen.

Politie- en justitiesamenwerking wet- en regelgeving
Richtlijn Grensoverschrijdende handhaving

In 2011 is de Richtlijn Grensoverschrijdende handhaving in werking getreden. Deze richtlijn komt voort uit het Verdrag van Prüm. In november 2013 moesten alle lidstaten de richtlijn hebben geïmplementeerd. Hierdoor hebben lidstaten toegang tot elkaars gegevens uit kentekenregisters en wordt het innen van de volgende verkeersboetes vergemakkelijkt:

– Snelheidsoverschrijding;
– Het niet dragen van een veiligheidsgordel;
– Door een rood stoplicht rijden;
– Rijden onder invloed van drank of drugs;
– Het niet dragen van een veiligheidshelm;
– Een verboden rijstrook gebruiken;
– Niet handsfree bellen.

Verdrag van Prüm

In 2005 ondertekenden Nederland, Duitsland, België, Luxemburg, Spanje en Frankrijk het Verdrag van Prüm ter versterking van grensoverschrijdende politiesamenwerking. In 2008 werd een Besluit aangenomen om bepaalde bepalingen van het Verdrag in het rechtskader van de EU te integreren.

Het gaat onder meer om bepalingen over de uitwisseling van DNA-profielen, bepaalde gegevens uit de nationale kentekenregisters en de voorwaarden en procedures voor de intensivering van de grensoverschrijdende politiële samenwerking.

Grensoverschrijdend politieoptreden

In 2004 tekenden de Benelux-landen een Verdrag over grensoverschrijdend politieoptreden. Politiekorpsen van deze landen hebben in spoedeisende gevallen geen last van de onderlinge grenzen of bureaucratische belemmeringen bij grensoverschrijdend optreden. In alle gevallen van grensoverschrijdend politieoptreden gelden het recht en de wettelijke procedures van de ‘gaststaat’.

Rampen en crisisbeheersing wet- en regelgeving

In 2011 heeft de Commissie een voorstel gedaan voor een EU-mechanisme voor civiele bescherming. Het mechanisme voor civiele bescherming van de Unie is sinds 2014 in werking tot 2020. Het mechanisme is bedoeld om de samenwerking tussen lidstaten op het gebied van civiele veiligheid te versterken en te faciliteren. Decentrale overheden kunnen hier terecht met vragen over subsidies omtrent civiele bescherming. Het vastgestelde budget van dit mechanisme bedraagt voor de periode 2014-2020 368 miljoen euro. Deze vervangt Beschikking 2001/792/EG.

Doelstellingen

Specifieke doelstellingen zijn:

– Het bereiken van een hoog niveau van bescherming tegen rampen, door de gevolgen ervan te voorkomen of te verminderen en een preventiecultuur te bevorderen;
– Het vergroten van de rampenparaatheid van de EU;
– Het bevorderen van snelle en efficiënte noodhulp bij grote rampen.

Mededelingen

Het voorstel komt voort uit de Mededeling Uitbreidingsstrategie en voornaamste uitdagingen en de Mededeling Een communautaire aanpak van de preventie van natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen.

Terrorismebestrijding wet- en regelgeving
Kaderbesluit Terrorismebestrijding

Kaderbesluit 2008/19/JBZ heeft geleid tot een wijziging van het Kaderbesluit Terrorismebestrijding. Het kaderbesluit stelt misdrijven die verband houden met terrorisme strafbaar.

Programma terrorisme

Besluit 2007/124/EG stelt een specifiek programma vast voor terrorisme en andere aan veiligheid gerelateerde risico’s: preventie, paraatheid en beheersing van de gevolgen. Het programma geldt voor de periode 2007-2013 en is onderdeel van het algemene programma ‘Veiligheid en bescherming van vrijheden’.

Mededeling

Mededeling COM(2005)313 gaat over de rekrutering voor terrorisme. Het pakt factoren aan die bijdragen tot gewelddadige radicaliseren.

Bevordering grensoverschrijdende samenwerking

Besluit 2008/615/JBZ bevordert grensoverschrijdende samenwerking, in het bijzonder ter bestrijding van terrorisme en grensoverschrijdende criminaliteit.